JADID ADABIYOTI – O‘ZBEK XALQINING ZAMONAVIY INSONGA AYLANISH JARAYONINI BOSHLAGAN ADABIY HARAKAT

Abstract

Ma’rifatparvarlik davri (XIX-XX asrlar) o‘zbek adabiyotining yangi bosqichga – jadid adabiyotiga o‘tishning muhim davri hisoblanadi. Bu davrda o‘z milliy madaniyatini qayta tiklash, tarbiya va ta’limni modernizatsiya qilish, jamiyatni ilm-fan va demokratik qadriyatlarga yo‘naltirish maqsadida jadidlar tomonidan yangi adabiy uslub, mavzuviy ko‘lam va mafkuraviy asoslar ishlab chiqildi. Maqolada jadid adabiyotining vujudga kelish shart-sharoitlari, asosiy namoyandalari (Abdulla Qodiriy, Cho‘lpon, Munavvarqori, Sadriddin Ayniy va boshqalar), ularning ijtimoiy-falsafiy g‘oyalari va adabiy merosining jamiyatdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Jadid adabiyoti faqat adabiyot sohasida emas, balki ta’lim, axloq, siyosat va ayollarning jamiyatdagi o‘rni kabi keng masalalarni ko‘tarib, O‘zbekiston milliy identifikatsiyasini shakllantirishda muhim rol o‘ynaganligi ko‘rsatiladi. Maqolada foydalanilgan ma’lumotlar, asosan, o‘zbek adabiyotshunosligining mumtoz manbalariga, jadidlar asarlari va zamonaviy ilmiy tadqiqotlarga asoslangan.