TIZIMLI QIZIL YUGURUKDA BUYRAKLAR SHIKASTLANISHINING KLINIK VA LABORATOR KO‘RSATKICHLARI: PATOGENETIK MEXANIZMLAR, DIAGNOSTIK MEZONLAR VA PROGNOSTIK AHAMIYATI
Keywords:
tizimli qizil yuguruk, lupus nefriti, buyrak shikastlanishi, proteinuriya, gematuriya, kreatinin, glomerulyar filtratsiya.Abstract
Tizimli qizil yuguruk (Systemic Lupus Erythematosus, SLE) autoimmun tabiatga ega bo‘lgan, ko‘plab a’zolar va tizimlarni zararlovchi surunkali yallig‘lanish kasalligi hisoblanadi. Kasallikning eng og‘ir va prognoz nuqtai nazaridan muhim asoratlaridan biri buyraklarning shikastlanishi bo‘lib, u lupus nefriti nomi bilan tavsiflanadi. Lupus nefriti SLE bilan og‘rigan bemorlarning sezilarli qismida kuzatilib, surunkali buyrak yetishmovchiligi, nogironlik va o‘lim xavfini oshiruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Mazkur ilmiy-nazariy maqolada tizimli qizil yugurukda buyrak shikastlanishining klinik va laborator ko‘rsatkichlari, ularning diagnostik hamda prognostik ahamiyati zamonaviy ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Tahlillar natijasida lupus nefritining rivojlanishida immun komplekslarning glomerulyar tuzilmalarga cho‘kishi, komplement tizimining faollashuvi, sitokinlar va autoantitanalarning patologik ta’siri muhim o‘rin egallashi aniqlandi. Buyrak shikastlanishining asosiy klinik belgilariga proteinuriya, gematuriya, arterial gipertenziya, shish sindromi va buyrak funksiyasining pasayishi kiradi. Laborator ko‘rsatkichlar orasida sutkalik proteinuriya, kreatinin, glomerulyar filtratsiya tezligi, anti-dsDNK antitanalari, komplement C3 va C4 fraksiyalari hamda siydik cho‘kmasidagi o‘zgarishlar yuqori diagnostik qiymatga ega ekanligi qayd etildi.
References
1. Anders, H. J., Saxena, R., Zhao, M. H., Parodis, I., Salmon, J. E., & Mohan, C. (2020). Lupus nephritis. Nature Reviews Disease Primers, 6(1), 7.
2. Aringer, M., Costenbader, K., Daikh, D., Brinks, R., Mosca, M., Ramsey-Goldman, R., ... Johnson, S. R. (2019). 2019 European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology classification criteria for systemic lupus erythematosus. Annals of the Rheumatic Diseases, 78(9), 1151–1159.
3. Bertsias, G. K., Tektonidou, M., Amoura, Z., Aringer, M., Bajema, I., Berden, J., ... Boumpas, D. T. (2012). Joint European League Against Rheumatism and European Renal Association recommendations for lupus nephritis. Annals of the Rheumatic Diseases, 71(11), 1771–1782.
4. Davidson, A. (2016). What is damaging the kidney in lupus nephritis? Nature Reviews Rheumatology, 12(3), 143–153.
5. Dörner, T., Furie, R., & Cervera, R. (2021). Novel paradigms in systemic lupus erythematosus. The Lancet, 397(10290), 2344–2358.
6. Fanouriakis, A., Kostopoulou, M., Alunno, A., Aringer, M., Bajema, I., Boletis, J., ... Bertsias, G. (2020). 2019 update of the EULAR recommendations for the management of systemic lupus erythematosus. Annals of the Rheumatic Diseases, 79(6), 713–723.
7. Hahn, B. H., McMahon, M. A., Wilkinson, A., Wallace, W. D., Daikh, D. I., Fitzgerald, J. D., ... Merrill, J. T. (2012). American College of Rheumatology guidelines for screening and management of lupus nephritis. Arthritis Care & Research, 64(6), 797–808.
8. Kaul, A., Gordon, C., Crow, M. K., Touma, Z., Urowitz, M. B., Van Vollenhoven, R., & Ruiz-Irastorza, G. (2016). Systemic lupus erythematosus. Nature Reviews Disease Primers, 2(1), 16039.
Кучкарова, Ф. М. (2013). Приемы структурализации учебного материала. In Педагогика: традиции и инновации (pp. 7-9).
Кучкарова, Ф. М. (2021). Развитие саногенного мышления у обучающихся в процессе непрерывного образования. Наука и образование сегодня, (5 (64)), 61-62.
Кучкарова, Ф. М., & Мухаммаджонов, Х. З. У. (2018). Информационная безопасность: современные реалии. Вопросы науки и образования, (5 (17)), 21-24.
Кучкарова, Ф. М., & Мухаммаджонов, Х. З. У. (2020). Формирование саногенного мышления у учащихся начальных классов. Наука и образование сегодня, (4 (51)), 41-42.
Кучкарова, Ф. М., & Мухаммаджонов, Х. З. У. (2019). Методика решения экономических задач на уроках математики в начальном образовании. Проблемы педагогики, (6 (45)), 6-8.
Кучкарова, Ф. М., & Янкина, Э. А. (2022). К ВОПРОСУ О ФОРМИРОВАНИИ ЭВРОЛОГИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ У МЛАДШИХ ШКОЛЬНИКОВ. Наука и образование сегодня, (2 (71)), 77-78.
Mukhammadkosimovna–Phd, K. F., & Mukhammadkosimovna, K. F. (2019). Methods To Prevent Moral Exclusion In Primary School Pupils. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 7(12).
Кучкарова, Ф. М., & Акбаралиева, Н. Ф. К. (2022). ФОРМИРОВАНИЕ НАЦИОНАЛЬНОЙ ГОРДОСТИ У СТУДЕНЧЕСКОЙ МОЛОДЕЖИ. Наука и образование сегодня, (2 (71)), 75-77.
Кучкарова, Ф. М., & Ахмедова, Ф. А. К. (2022). ФОРМИРОВАНИЕ НРАВСТВЕННЫХ КАЧЕСТВ У УЧАЩЕЙСЯ МОЛОДЁЖИ НА ОСНОВЕ ПРОИЗВЕДЕНИЙ ВОСТОЧНЫХ МЫСЛИТЕЛЕЙ. Наука и образование сегодня, (2 (71)), 74-75.
Qòchqarova, F. (2021). BO ‘LAJAK BOSHLANG ‘ICH TA’LIM O ‘QITUVCHILARINI TARBIYA FANINI O ‘QITISHGA TAYYORLASH METODIKASI (TARBIYAVIY ISHLAR METODIKASI FANI MISOLIDA). Таълим ва инновацион тадқиқотлар, (4), 67-70.
Kuchkarova, F. M. (2021). Development of Sanogenic Thinking in Students in The Process of Lifelong Education. Science and education today, 5, 64.
Mahammatqosimovna, K. F. (2021). Mechanisms for improving spiritual and educational activities in educational institutions. Asian Journal of Multidimensional Research, 10(9), 720-723.
Mahammatkosimovna, Q. F. (2021). Criteria for the formation of spiritual education of students. Asian Journal of Multidimensional Research, 10(5), 322-326.
Махаматқосимовна, Қ. Ф., & Мухаммаджонов, Х. З. Ў. (2020). Ўқув жараёнининг таркибий қисмларига асосланган ҳолда ўқув материалларини структуралаштириш. Science and Education, 1(2), 535-541.
Kuchkarova, F. M., & Yuldasheva, Y. M. (2023). Improving the Management of the Educational Process in the Context of The Pedagogy of the New Renaissance.
Winsli G. Felix, J., E. Supan, F., & Makhammatkosimovna Kuchkarova, F. (2025). A Comprehensive Framework for Predicting Student Performance Using Machine Learning in Online Education. Qubahan Techno Journal, 4(1), 16-22. https://doi.org/10.48161/qtj.v4n1a44
Kuchkarova, F. M. (2023). Metaheuristics in Sustainable and Green Optimization. Qubahan Techno Journal, 2(3), 1-17.
UNIEP Hozir 0 ta. 6 ta maqolaga
Oktambekovna, B. N. (2026). JAHON PSIXOLOGIYA FANIDA IJTIMOIYMAS’ULIYAT FENOMENINING TALQINI. Научный Импульс, 4(41), 142-146.
Oktambekovna, B. N. (2025). TALABALARDA IJTIMOIY MAS’ULIYATGA TA’SIR QILUVCHI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK OMILLAR. Shokh Articles Library, 1(2).
Oktambekovna, B. N., & Maryam, T. (2025). BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARI PSIXOLOGIYASINING DIQQATGA TA’SIRI VA ULARDA DIQQATNI JAMLASH: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR. ILG'OR PEDAGOG, 2(1), 15-18.
Oktambekovna, B. N. (2025). O ‘SMIRLARNING KREATIV FIKRLASHINI SHAKLLANTIRISHDA TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(2), 167-169.
O’Bobonazarova, N. Psychological Characteristics of Adolescent Period.
UNIEP Hozir 16. 8 ta maqolaga
Iymanov, J. (2026). MARKAZIY OSIYODA MA’NAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA TDTNING FUNKSIONAL-INSTITUTSIONAL MEXANIZMLARI. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 149-152.
Iymanov, J. S., & Turgunov, T. S. (2021). INITIATIVES OF UZBEKISTAN TO PARTICIPATE IN COOPERATION BETWEEN CENTRAL ASIAN STATES. Academic research in educational sciences, 2(4), 15-20.
Abdullaev, T. Y., & Iymanov, J. S. (2020). The role of Uzbekistan in the development of Central Asia. Экономика и социум, (11), 12-18.
SAIDRAXMONOVICH, I. (2020). CENTRAL ASIAN FACTOR IN THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF UZBEKISTAN. THE AMERICAN JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE AND EDUCATION INNOVATIONS Учредители: The USA Journals, 2(9), 538-544.
ИЙМАНОВ, Ж. ЮКСАК БИЛИМЛИ, ИНТЕЛЛЕКТУАЛ САЛОҲИЯТЛИ ЁШЛАРНИ ТАРБИЯЛАШ-ДАВР ТАЛАБИ. ILMIY ХABARNOMA. НАУЧНЫЙ ВЕСТНИК Учредители: Андижанский государственный университет им. ЗМ Бабура, (2), 52-54.
ИЙМАНОВ, Ж. THE IMPORTANCE OF PREVENTIVE DIPLOMACY IN PROVIDING A MORALLY STABLE ENVIRONMENT IN CENTRAL ASIA. O ‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI XABARLARI, 2022,[1/11] ISSN 2181-7324.
UNIEP hozir 48. 9 ta maqolaga
Abdimannobovna, I. D. (2026). ELECTION POLICY OF SOVIET LEADERS IN UZBEKISTAN BASED ON PARTY NOMENCLATURE REQUIREMENTS (1925-1941). HSR (London), 12(06), 162-168.
Iymanova, D. (2026). SANOATGA INJЕNЕR-TЕXNIK KADRLARNI TAYYORLASHNING SOVЕT AMALIYOTI: MUAMMOLAR VA IJTIMOIY-IQTISODIY NATIJALAR (1925-1941yillar). Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 4-10.
UNIEP hozir 12 ta. 5 ta maqolaga
Ахметов, А. А., Юлдашев, А. И., & Камбарова, Д. У. (2020). Обоснование количества форсунок универсального вентиляторного опрыскивателя. Сельскохозяйственные машины и технологии, 14(1), 76-80.
Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., & Камбарова, Д. У. (2020). Четырехколесный трактор с минимальным радиусом поворота. In Машины, агрегаты и процессы. Проектирование, создание и модернизация (pp. 67-72).
Ахметов, А. А., Ахмедов, Ш. А., Астанов, Б. Ж., Камбарова, Д. У., & Ботиров, Р. М. (2021). Работа механизма изменения клиренса заднего моста универсально-пропашного трактора. Сельскохозяйственные машины и технологии, 15(1), 41-47.
Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., Камбарова, Д. У., & Султанов, Ж. А. (2023). Оценка соответствия колеи трактора с междурядьем посевов сельскохозяйственных культур. Сельскохозяйственные машины и технологии, 17(3), 48-53.
Ахметов, А. А., Хушвактов, Б. В., Камбарова, Д. У., & Муратов, Л. Б. (2020). Обоснование формы и параметров фартука-выравнивателя. Инновацион технологиялар, (Спецвыпуск), 43-46.
Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., & Камбарова, Д. У. (2020). Повышение маневренности четырехколесного трактора. Тракторы и сельхозмашины, (3), 48-53.
UNIEP Hozir 0.
Abdurazaqova, F. K. (2020). POTENTIAL OPPORTUNITIES TO TEACH STUDENTS THE SPIRITUAL HERITAGE OF THE FERGANA VALLEY JADID-EDUCATORS. In АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ ФОРМИРОВАНИЯ И РАЗВИТИЯ НАУЧНОГО ПРОСТРАНСТВА (pp. 5-9).
UNIEP Hozir 0. 10 ta maqolaga
Sobirovna, M. G. (2025). RAXBAR SHAXSINING INTELEKTUAL, JISMONIY VA MA’NAVIY FAOLIYATINING AKME DARAJASI. Shokh Articles Library, 1(2).
Sobirovna, M. G. (2024). PSYCHOLOGICAL TOURISM AS A WAY TO RESOLVE INTERNAL CONFLICTS. Science and innovation, 3(Special Issue 60), 17-22.