“KECHA VA KUNDUZ” VA “DER VORLESER” ASARLARIDA PERSUAZIV STRATEGIYALARNING O‘RNI

Abstract

Turli madaniyat va tillarda yaratilgan badiiy matnlarni qiyosiy o‘rganishda persuaziv strategiyalarni klassik ritorikaning uch asosiy komponenti — ethos, pathos va logos nuqtai nazaridan tahlil qilish muhim metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu model asosida Kecha va kunduz va Der Vorleser romanlaridagi ishontirish mexanizmlarini chuqurroq anglash mumkin.

Ethos, ya’ni nutq egasining ishonchliligi va axloqiy pozitsiyasi orqali ta’sir ko‘rsatish har ikki asarda turlicha namoyon bo‘ladi. Abdulhamid Cho‘lpon romanida ethos ko‘proq kollektiv tajriba va milliy qadriyatlarga tayanadi. Maqollar, aforizmlar, an’anaviy nutq formulalari orqali muallif o‘z fikrini “xalq donishmandligi” bilan mustahkamlaydi. Bu esa o‘quvchida ishonch uyg‘otishning madaniy asoslangan shaklini yuzaga keltiradi. Aksincha, Bernhard Schlink asarida ethos individual tajriba va ichki halollik orqali shakllanadi. Qahramonning o‘z-o‘zini tahlil qilishi, o‘z aybini tan olishga intilishi uning nutqini ishonchli qiladi. Shu bois Schlinkda ethos tashqi autoritetdan emas, balki ichki refleksiyadan kelib chiqadi.