KIBER XAVFSIZLIK VA BUXGALTERIYA MA’LUMOTLARINI HIMOYA QILISH

Authors

  • Kimsanova Gulsanam Andijon davlat universiteti Huquq-iqtisod fakulteti buxgalteriya hisobi 1-bosqich talabasi Author

Keywords:

Kiberxavfsizlik, buxgalteriya ma’lumotlari, ma’lumotlar himoyasi, ransomware, phishing, multi-factor authentication (MFA), AES-256 shifrlash, insider threat, ISO 27001, axborot xavfsizligi, data breach, moliyaviy ma’lumotlar.

Abstract

Ushbu maqola zamonaviy korxonalarda buxgalteriya ma’lumotlarini kiberxavfsizlik tahdidlaridan himoya qilish masalalarini o’rganadi. Maqsad — buxgalteriya tizimlariga qarshi yo’naltirilgan asosiy xatarlarni (phishing, ransomware, insider threat va boshqalar) tahlil qilish hamda ularni oldini olishning samarali usullari va choralarini taklif etishdan iborat. Tadqiqotda ISO 27001, NIST va O’zbekiston milliy qonunchiligi asosida adabiyotlar tahlili, xavf baholash modellari va amaliy misollar qo’llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, multi-factor authentication (MFA), AES-256 shifrlash, SIEM tizimlari va muntazam backup (3-2-1 qoidasi) kabi choralarni qo’llash orqali ma’lumotlar buzilishi xavfini 90% dan ortiqqa kamaytirish mumkin. Maqola O’zbekiston korxonalari uchun amaliy tavsiyalar beradi va kiberxavfsizlikni buxgalteriya faoliyatining ajralmas qismiga aylantirish zarurligini ta’kidlaydi.

References

1. NIST Cybersecurity Framework . National Institute of Standards and Technology, 2024.

2. Verizon. 2025 Data Breach Investigations Report (DBIR). Verizon Enterprise,

3. IBM Security. Cost of a Data Breach Report 2025.

4. O’zbekiston Respublikasi Qonuni. “Axborotni himoyalash to’g’risida” (2021).

5. ISACA. COBIT 2019 Framework: Introduction and Methodology. ISACA, 2019.

6. Stallings W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. 8th Edition. Pearson, 2020.

7. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Axborot tizimlarini himoyalash bo’yicha talablar” to’g’risidagi qarori, 2022.

8. Kaspersky. Financial Cyberthreats in 2024–2025. Kaspersky Lab, 2025.

9. European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). Threat Landscape 2025. ENISA, 2025.

Downloads

Published

04-04-2026

How to Cite

KIBER XAVFSIZLIK VA BUXGALTERIYA MA’LUMOTLARINI HIMOYA QILISH. (2026). ZAMONAVIY ILM-FAN VA TADQIQOTLAR: MUAMMO VA YECHIMLAR, 3(4), 8-9. https://innoworld.net/index.php/ziftmy/article/view/2205