Tish kariesini tashxislash va davolash jarayonida yuzaga keladigan xatolar va asoratlar: ularni birlamchi hamda ikkilamchi bartaraf etishning ilmiy-nazariy asoslari

Authors

  • Dinora Xojiboyeva Ixtiyorjon kizi Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universiteti, terapevtik va profilaktika stomatologiya kafedrasi ordinatori, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64-uy, Farg‘ona shahri, O‘zbekiston, tel.: +998 95 485 00 70, e-mail: info@camuf.uz1, E-mail: axliyorxojiboev@gmail.com Author

Keywords:

tish kariesi, davolash asoratlari, birlamchi profilaktika, ikkilamchi profilaktika, klinik xatolar, stomatologik risklar, restavratsiya nuqsonlari, pulpa shikastlanishi, minimal invaziv yondashuv, epidemiologiya, klinik protokollar.

Abstract

Tish kariesi stomatologiya olamida eng keng tarqalgan kasalliklardan biri bo‘lib, uning tashxislanishi va davolanish jarayonida yuzaga keladigan xatolar va ko‘plab asoratlarning rivojlanishiga sabab bo‘lmoqda. Ushbu maqolada tish kariesini klinik va instrumental tashxislashda uchraydigan asosiy kamchiliklar, davolash jarayonidagi texnik va metodik xatolar, shuningdek, ushbu xatolar natijasida yuzaga keladigan mahalliy va umumiy asoratlar chuqur ilmiy tahlil qilinadi. Maqola stomatologik amaliyotda uchraydigan birlamchi va ikkilamchi xatolarni aniqlash hamda ularni oldini olishning zamonaviy yondashuvlarini yoritishga qaratilgan. Ilmiy adabiyotlar, dissertatsiya ishlari va xalqaro statistik ma’lumotlar asosida kariesni noto‘g‘ri baholash, yashirin kariesni e’tibordan chetda qoldirish, kavitet tayyorlashda biologik prinsiplarning buzilishi va restavratsion materiallar bilan ishlashdagi xatolar tizimli ravishda o‘rganildi. Natijalar kariesni erta aniqlash, individual muammo va imkoniyat omillarini hisobga olish va klinik protokollarga qat’iy rioya qilish orqali asoratlar sonini sezilarli darajada kamaytirish mumkinligini ko‘rsatdi. Ushbu maqola stomatolog talabalar, klinik shifokorlar va ilmiy tadqiqotchilar uchun amaliy ahamiyatga ega.

References

1. Fejerskov, O., Nyvad, B., & Kidd, E. (2015). Dental Caries: The Disease and Its Clinical Management. Wiley Blackwell.

2. Kidd, E. A. M., & Fejerskov, O. (2016). Essentials of Dental Caries. Oxford University Press.

3. Pitts, N. B. (2017). Dental caries diagnosis. Journal of Dentistry, 45, 1–6.

4. Frencken, J. E. Et al. (2020). Minimal intervention dentistry. British Dental Journal, 229, 263–269.

5. Mount, G. J., & Hume, W. R. (2018). Preservation and Restoration of Tooth Structure. Wiley.

6. Banerjee, A. (2017). Contemporary operative caries management. British Dental Journal, 223, 139–146.

7. Opdam, N. J. Et al. (2014). Longevity of restorations. Dental Materials, 30, 10–21.

8. Zero, D. T. (2016). Caries risk assessment. Journal of the American Dental Association, 147, 672–680.

9. Walsh, L. J. (2018). Clinical cariology. Australian Dental Journal, 63, 20–28.

10. Selwitz, R. H. Et al. (2019). Dental caries. The Lancet, 369, 51–59.

11. Marsh, P. D. (2018). Dental plaque biofilm. Journal of Clinical Periodontology, 45, 12–21.

12. Petersen, P. E. (2016). Global epidemiology of dental caries. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 44, 1–10.

13. Schwendicke, F. Et al. (2020). Managing carious lesions. Caries Research, 54, 1–11.

14. Hilton, T. J. (2019). Direct restorations. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry, 31, 2–7.

15. Bjørndal, L. (2018). Pulp-dentin reactions. Endodontic Topics, 35, 3–21.

16. Burke, F. J. T. (2017). Restorative failures. Dental Update, 44, 690–698.

17. Dawson, A. S. (2016). Clinical decision-making. Primary Dental Journal, 5, 36–41.

18. Featherstone, J. D. B. (2018). Caries prevention. Journal of Dental Research, 97, 676–681.

19. Frencken, J. E. (2019). Atraumatic restorative treatment. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 47, 85–90.

20. Bader, J. D., & Shugars, D. A. (2016). Risk assessment models. Journal of Dental Education, 80, 106–114.4. Ergashev, B. (2025). Pulpitning etiologiyasi, patogenezi, morfologiyasi va klinik simptomlari. Modern Science and Research, 4(3), 829–838.

AHMAD DONISH VA VOZEH IJODIDA SAYOHATNOMA JANRI. (2024). YANGI RENESSANS, 1(1), 38-47.

МУҲТАВИЁТИ ҲИКОЯТИ САРГУЗАШТИИ АҲМАДИ ДОНИШ. (2024). ORIENTAL JOURNAL OF ACADEMIC AND MULTIDISCIPLINARY REASEARCH, 2(7), 43-51.

VOZEH “SAVONEH UL-MASOLIK” ASARINING MA’RIFATPARVARLIK AHAMIYATI. (2024). ILG’OR PEDAGOG, 1(1), 41-45.

Yunuszoda Zulfiya (2016). Evolutional development of the genre of travel notes. European research, (10 (21)), 55-58.

Юнусзода З.Ю. (2016). Жанр путевых заметок в творчестве Ахмада Дониша. Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук, (10-2), 50-52.

Юнусзода, З. Ю. (2016). ТОЖИК АДАБИЁТИДА САФАРНОМА ЖАНРИ. Научная дискуссия: вопросы филологии, искусствоведения и культурологии, (9), 151-155.

Юнусзода, З. Ю. (2019). ИСТОРИЯ ПОЯВЛЕНИЯ И ФОРМИРОВАНИЯ ЖАНРА ПУТЕШЕСТВИЯ В ТАДЖИКСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ. ББК 1 E91, 112.

Downloads

Published

11-02-2026

How to Cite

Tish kariesini tashxislash va davolash jarayonida yuzaga keladigan xatolar va asoratlar: ularni birlamchi hamda ikkilamchi bartaraf etishning ilmiy-nazariy asoslari. (2026). ZAMONAVIY ILM-FAN VA TADQIQOTLAR: MUAMMO VA YECHIMLAR, 3(2), 29-34. https://innoworld.net/index.php/ziftmy/article/view/1897