ARAB MAQOLLARINING O‘ZBEK TILIDAGI O‘ZLASHUVI VA TRANSFORMATSIYASI: SEMANTIK, LINGVOMADANIY VA QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
arab tili, o‘zbek tili, maqol, maqolshunoslik, paremiologiya, o‘zlashuv, tarjima, kalka, ekvivalentlik, transformatsiya, semantika, lingvomadaniyat, madaniyatlararo aloqa.Abstract
Mazkur maqolada arab tilidagi maqollarning o‘zbek tilidagi
o‘rni, ularning o‘zlashuv va tarjima jarayonlari, semantik transformatsiyasi hamda
lingvomadaniy xususiyatlari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy
maqsadi arab va o‘zbek tillaridagi maqollar o‘rtasidagi shakliy, semantik va
funksional munosabatlarni aniqlash, shuningdek, arab tilidan o‘zbek tiliga kirib
kelgan yoki tarjima va madaniy aloqalar orqali o‘zbek nutqida ommalashgan
maqollarni ilmiy mezonlar asosida tasniflashdan iborat. Ishda maqollar bevosita
o‘zlashuv, tarjima-kalka, funksional ekvivalent, qisman ekvivalent va tipologik
parallel kabi guruhlarga ajratiladi.
References
Al-Maydānī, Abū al-Faḍl Aḥmad ibn Muḥammad. Majmaʿ al
Amthāl. Klassik arab maqollarining eng yirik to‘plamlaridan biri bo‘lib,
asarda 6000 dan ortiq maqol jamlangan.
2. Sattorova, O. “The Representation of Arabic Proverbs in Uzbek
Translation.” Oriental Journal of Philology, 2025, Vol. 05, No. 03, pp. 575
581. DOI: 10.37547/supsci-ojp-05-03-66.
3. Fergani, H. E. “A Comparative Analysis of Proverbs which are
Equivalent in Arabic and Uzbek Languages.” Journal of Literature and
Humanities, No. 77, 26 June 2026.
4. Abdunabiev, S. B. “Translation of Equivalent and Alternative
Proverbs into Arabic and Uzbek Languages.” International Journal of
Advance Scientific Research, 4(3), 2024, pp. 107–111. DOI: 10.37547/ijasr
04-03-21.
5. Ikromjonov, A. M. “The Arabic Translation of a Word or a Free
Phrase Using Idioms or Other Phraseological Means.” Oriental Journal of
Philology, 2025, pp. 167–173. DOI: 10.37547/supsci-ojp-05-03-19.
6. Abdou, A. Arabic Idioms: A Corpus-Based Study. Routledge.
7. Lahlali, E. M., & Islam, T. A Dictionary of Arabic Idioms and
Expressions. Edinburgh University Press.
8. Al-Maydānī, A. M. Majmaʿ al-Amthāl. Klassik arab
paremiografik manba. Asarning 1955-yilgi ikki jildli nashri Muhammad
Muḥyī al-Dīn ʿAbd al-Ḥamīd tahriri bilan qayd etilgan.
9. “Majmaʿ al-Amthāl”ning raqamlashtirilgan nusxasi. Columbia
University Libraries, Arabic Collections Online.
10. “Majmaʿ al-Amthāl” bo‘yicha lingvistik-semantik
tadqiqot. Majmaʿ al-Amthāl li-l-Maydānī: Dirāsa lughawiyya dalāliyya.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868