O‘ZBEK TILIDA ZAMONAVIY NEOLOGIZMLARNING SHAKLLANISHI VA QO‘LLANISH XUSUSIYATLARI
Keywords:
o‘zbek tili, neologizm, zamonaviy leksika, yangi so‘zlar, leksik birlik, so‘z yasalishi, o‘zlashma so‘zlar, kalkalash, semantik o‘zgarish, til taraqqiyoti, adabiy til, internet tili.Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek tilida neologizmlarning shakllanish jarayoni, ularning yuzaga kelish omillari va qo‘llanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Globallashuv, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi, ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy jarayonlarning faollashuvi natijasida o‘zbek tilining lug‘at tarkibida yangi so‘z va terminlarning paydo bo‘lishi kuzatilmoqda. Tadqiqotda yangi leksik birliklarning o‘zbek tiliga kirib kelish manbalari, o‘zlashish, so‘z yasash, kalkalash va semantik yangilanish kabi asosiy shakllanish usullari yoritiladi. Shuningdek, neologizmlarning ommaviy axborot vositalari, internet nashrlari, ijtimoiy tarmoqlar hamda kundalik nutqda qo‘llanish holatlari ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy neologizmlarning adabiy til me’yorlariga moslashuvi, ularning faol yoki passiv lug‘at tarkibiga o‘tish jarayoni hamda til taraqqiyotidagi o‘rni haqida fikr yuritiladi. Tadqiqot natijalari o‘zbek tilining zamonaviy leksik tizimida yuz berayotgan o‘zgarishlarni ilmiy jihatdan baholash imkonini beradi.
References
1. Abdurahmonov H., Shukurov Sh. O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1973.
2. Hojiyev A. O‘zbek tili so‘z yasalishi. — Toshkent: O‘qituvchi, 1989.
3. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2002.
4. Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. — Toshkent: Talqin, 2005.
5. Mengliyev B., Xoliyorov O. O‘zbek tilidan universal qo‘llanma. — Toshkent: Akademnashr, 2011.
6. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. — Toshkent: Universitet, 2000.
7. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z., Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2010.
8. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2006–2008.
9. O‘zbek tilining imlo lug‘ati. — Toshkent: Akademnashr, 2013.
10. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni. — Toshkent.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868