TIL VA JAMIYAT MUNOSABATIDA SOTSIOLINGVISTIKANING AHAMIYATI
Keywords:
sotsiolingvistika, til, jamiyat, dialekt, bilingvizm, nutq madaniyati, til siyosati, kommunikatsiya.Abstract
Ushbu maqolada sotsiolingvistika fanining asosiy mazmuni, uning til va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganishdagi o‘rni hamda zamonaviy tilshunoslikdagi ahamiyati yoritilgan. Sotsiolingvistika tilning ijtimoiy tabiatini, ya’ni insonning yoshi, jinsi, kasbi, ma’lumoti va yashash muhiti kabi omillarning nutqqa ta’sirini tadqiq etadi. Maqolada dialekt va shevalarning ijtimoiy-lingvistik xususiyatlari, bilingvizm va ko‘p tillilik hodisasi, shuningdek, til siyosatining jamiyat rivojidagi roli keng tahlil qilingan. Bundan tashqari, globallashuv jarayonida tillar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, yangi so‘zlarning paydo bo‘lishi va nutq madaniyatining shakllanishi kabi masalalar ham ko‘rib chiqilgan. Sotsiolingvistika tilni faqat lingvistik tizim sifatida emas, balki ijtimoiy hodisa sifatida o‘rganishi bilan ajralib turadi. Ushbu yondashuv tilning jamiyatdagi o‘rni va uning rivojlanish qonuniyatlarini chuqurroq tushunishga yordam beradi. Maqolada ilmiy adabiyotlarga tayangan holda til va jamiyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik asoslab berilgan. Kalit so‘zlar: sotsiolingvistika, til, jamiyat, dialekt, sheva, bilingvizm, ko‘p tillilik, til siyosati, nutq madaniyati, kommunikatsiya.
References
1. Nurmonov A. Tilshunoslik nazariyasi. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi, 2012.
2. Mahmudov N. Til va jamiyat. – Toshkent: Ma’naviyat, 2010.
3. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston, 2008.
4. Jumaniyozov R. Sotsiolingvistika asoslari. – Toshkent: Fan, 2015.
5. Hymes D. Foundations in Sociolinguistics. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1974.
6. Labov W. Sociolinguistic Patterns. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1972.
7. Hudson R. Sociolinguistics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
8. Ferguson C. Diglossia. – Word Journal, 1959.
9. Holmes J. An Introduction to Sociolinguistics. – London: Routledge, 2013.
10. Trudgill P. Sociolinguistics: An Introduction to Language and Society.– Penguin Books, 2000.
11. Wardhaugh R. An Introduction to Sociolinguistics. – Blackwell Publishing, 2006.
12. Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of Language. – Cambridge University Press, 2010.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868