SUN’IY INTELLEKT VA GLOBALLASHUV: IQTISODIY, GEOPOLITIK VA IJTIMOIY TRANSFORMATSIYALAR TAHLILI
Keywords:
Sun’iy intellekt, globallashuv 4.0, raqamli iqtisodiyot, telemigratsiya, algoritmik ustunlik, glokalizatsiya, raqamli suverenitet, katta ma’lumotlar, mehnat bozori transformatsiyasi, texnologik tafovut.Abstract
Ushbu ilmiy maqola sun'iy intellekt (AI) texnologiyalarining zamonaviy globallashuv jarayonlariga ta'siri va uning natijasida yuzaga kelayotgan transformatsiyalarni tizimli tahlil qilishga bag'ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi AI algoritmlarining global iqtisodiy munosabatlar, mehnat bozori va madaniy integratsiya modellarini tubdan o'zgartirayotgani bilan belgilanadi. Ish doirasida qiyosiy tahlil va prognozlashtirish metodlaridan foydalanilgan holda, "Globallashuv 4.0" davrida klassik iqtisodiy nazariyalarning (xususan, qiyosiy ustunlik nazariyasi) evolyutsiyasi ko'rib chiqilgan.
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, AI bir tomondan xalqaro savdoda til va logistika to'siqlarini bartaraf etish orqali integratsiyani tezlashtirsa, ikkinchi tomondan rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o'rtasida "raqamli tafovut" va "algoritmik mustamlakachilik" kabi yangi ijtimoiy-iqtisodiy xavflarni keltirib chiqarmoqda. Maqolada "telemigratsiya" va "glokalizatsiya" fenomenlari orqali madaniy va kognitiv globallashuvning yangi parametrlari aniqlangan. Xulosa qismida AI davrida milliy iqtisodiyotlarning raqobatbardoshligini oshirish va raqamli suverenitetni ta'minlash bo'yicha strategik tavsiyalar ilgari surilgan.
References
1. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and Jobs: Evidence from US Labor Markets. Journal of Political Economy.
2. Baldwin, R. (2019). The Globotics Upheaval: Globalization, Robotics, and the Future of Work. Oxford University Press.
3. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age. W. W. Norton & Company.
4. Dauvergne, P. (2020). AI in the Wild: Sustainability in the Age of Artificial Intelligence. MIT Press.
5. Floridi, L. (2019). The Logic of Information. Oxford University Press.
6. Iansiti, M., & Lakhani, K. R. (2020). Competing in the Age of AI. Harvard Business Review Press.
7. IMF (2024). Gen-AI: Artificial Intelligence and the Future of Work. IMF Staff Note.
8. Lee, K. F. (2018). AI Superpowers: China, Silicon Valley, and the New World Order.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868