JSTga a’zolikning O‘zbekistonda eksport diversifikatsiyasiga ta’siri
Keywords:
Jahon savdo tashkiloti (JST), eksport diversifikatsiyasi, savdo liberallashuvi, raqobatbardoshlik, institutsional islohotlar, global qiymat zanjirlari, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar, iqtisodiy integratsiya;Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga (JST) a’zoligi jarayonining mamlakat eksport diversifikatsiyasiga ta’siri ilmiy-nazariy va empirik yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda savdo liberallashuvi sharoitida eksport tarkibining o‘zgarishi, yangi bozorlar ochilishi hamda yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ulushining ortishi kabi jarayonlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, JSTga integratsiya natijasida yuzaga keladigan institutsional islohotlar, raqobat muhitining kuchayishi va ishlab chiqarish samaradorligining oshishi eksport diversifikatsiyasining muhim omillari sifatida asoslab beriladi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, JSTga a’zolik uzoq muddatda O‘zbekiston eksportining xomashyo yo‘nalishidan tayyor mahsulotlar va xizmatlar yo‘nalishiga o‘tishini tezlashtiradi, bu esa iqtisodiy barqarorlik va global qiymat zanjirlariga integratsiyani mustahkamlaydi. Shu bilan birga, qisqa muddatda ichki ishlab chiqaruvchilar uchun moslashuv xarajatlari va raqobat bosimi kuchayishi mumkinligi qayd etiladi.
References
1. World Trade Organization. (2023). World Trade Report 2023: Re-globalization for a secure, inclusive and sustainable future. Geneva: WTO Publications.
2. World Trade Organization. (2022). Trade Policy Review: Uzbekistan. Geneva: WTO Secretariat.
3. World Bank. (2023). Uzbekistan Economic Update: Strengthening Resilience through Trade and Structural Reforms. Washington, DC: World Bank Group.
4. World Bank. (2022). World Development Indicators (WDI). Washington, DC: World Bank.
5. International Monetary Fund. (2023). Regional Economic Outlook: Middle East and Central Asia. Washington, DC: IMF.
6. Asian Development Bank. (2023). Uzbekistan: Trade and Industrial Competitiveness Report. Manila: ADB Publications.
7. European Bank for Reconstruction and Development. (2022). Transition Report: Business Resilience in Central Asia. London: EBRD.
8. UNCTAD. (2022). World Investment Report 2022: International Tax Reforms and Sustainable Investment. Geneva: United Nations.
9. Rodrik, D. (2018). Straight Talk on Trade: Ideas for a Sane World Economy. Princeton University Press.
10. Rose, A. K. (2004). “Do We Really Know That the WTO Increases Trade?” American Economic Review, 94(1), 98–114.
11. Sachs, J. D., & Warner, A. (1995). “Economic Reform and the Process of Global Integration”. Brookings Papers on Economic Activity, 1, 1–118.
12. Krugman, P., Obstfeld, M., & Melitz, M. (2018). International Economics: Theory and Policy. Pearson Education.
13. Balassa, B. (1961). The Theory of Economic Integration. Homewood: Richard D. Irwin.
14. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Tashqi savdo statistikasi bo‘yicha yillik hisobot. Toshkent.
15. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. (2023). O‘zbekiston tashqi savdo strategiyasi va rivojlanish tendensiyalari. Toshkent.