TOMCHILAB SUG‘ORISHDA SOMON MULCHASINING TUPROQ NAMLIGI TAQSIMLANISHI VA SAQLANISHIGA TA’SIRI

Abstract

Mazkur tadqiqotda tomchilatib sug‘orish sharoitida somon mulchasi qo‘llanilishining tuproq namligi taqsimlanishi va saqlanish dinamikasiga ta’siri kompleks ravishda o‘rganildi. Tadqiqotlar O‘zbekiston Respublikasining Buxoro viloyati, Kogon tumani sharoitida olib borildi. Tajribalar sug‘orma dehqonchilik tizimlarida suv resurslaridan samarali foydalanish muammolarini hal etishga qaratilgan bo‘lib, tuproq namligi sug‘orishdan oldingi davrlarda gravimetrik usulda 0–20 sm va 20–40 sm tuproq qatlamlarida, shuningdek gorizontal yo‘nalishda jo‘yakning turli zonalarida o‘rganildi. Natijalar somon mulchasi qo‘llanilganda tuproq namligining mulchasiz variantga nisbatan 2-3% yuqori saqlanishini ko‘rsatdi. Tuproq namligi sug‘orishdan oldingi davrda mulchasiz variantda 9–11%, mulchali variantda esa 10–13% bo‘lib, bu ko‘rsatkichlar CHDNS ning 60–70% diapazoniga mos kelgan. Olingan natijalar tomchilatib sug‘orish texnologiyalarini takomillashtirishda mulchalashning agrotexnik ahamiyatini tasdiqladi.