O‘TKIR VA SURUNKALI SINUSIT: ETIOLOGIYASI, KLINIK KECHISHI, PATOGENEZI HAMDA ASORATLARINING ILMIY-NAZARIY TAHLILI

Abstract

O‘tkir va surunkali sinusit yuqori nafas yo‘llarining keng tarqalgan yallig‘lanish kasalliklari bo‘lib, ular burun bo‘shlig‘i va paranazal sinuslar shilliq qavatining infeksion va noinfeksion omillar ta’sirida zararlanishi bilan tavsiflanadi. Jahon sog‘liqni saqlash statistik ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tkir rinosinusit yiliga kattalar aholisining taxminan 6–15 foizida uchraydi, surunkali shakli esa 5–12 foiz hollarda qayd etiladi. Kasallikning rivojlanishida virusli infeksiyalar, bakterial flora, allergik jarayonlar, anatomik torliklar va immun tizim disfunktsiyasi muhim rol o‘ynaydi. Patogenez asosida ostiyning obstruksiyasi, mukosiliar klirens buzilishi va sekretsiyaning dimlanishi yotadi. Klinik jihatdan burun bitishi, yuz sohasida og‘riq, ajralma va umumiy intoksikatsiya belgilari kuzatiladi. Surunkali shaklda simptomlar uzoq davom etishi va qaytalanuvchanligi bilan ajralib turadi. Asoratlar orasida orbital, intrakranial va osteomiyelitik zararlanishlar xavfli hisoblanadi. Mazkur maqolada sinusitning etiologik omillari, patogenetik mexanizmlari, klinik ko‘rinishlari va asoratlari ilmiy adabiyotlar hamda statistik ma’lumotlar asosida tizimli tahlil qilinadi.