SEMIZLIK VA “D” VITAMINI TANQISLIGI O‘RTASIDAGI PATOGENETIK BOG‘LIQLIK: BIOMARKERLAR TAHLILI
Keywords:
Semizlik, D vitamini, 25(OH)D, insulin rezistentligi, yallig‘lanish biomarkerlari, adipokinlar, metabolik sindrom.Abstract
Ushbu maqolada semizlik va D vitamini tanqisligi o‘rtasidagi patogenetik bog‘liqlik biomarkerlar asosida tahlil qilindi. Maqsad metabolik yallig‘lanish, insulin rezistentligi va yog‘ to‘qimasi endokrin funksiyasi kontekstida 25(OH)D darajasi bilan bog‘liq ko‘rsatkichlarni baholashdir. Adabiyotlar sharhi va tahliliy taqqoslash orqali asosiy biomarkerlar profili tizimlashtirildi va klinik amaliyot uchun xulosalar ishlab chiqildi.
Mazkur maqolada semizlik sharoitida D vitamini tanqisligi shakllanishi va uning metabolik oqibatlari patogenetik yondashuvda baholandi. Tadqiqot maqsadi 25(OH)D bilan adipokinlar, yallig‘lanish markerlari hamda glyukozalipid almashinuvi ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi aloqalarni tahlil qilishdir. Natijada biomarkerlar kombinatsiyasi semizlik fenotiplari va kardiometabolik xavfni qatlamlashda istiqbolli ekani asoslandi.
Ushbu ish semizlik va D vitamini tanqisligining o‘zaro kuchaytiruvchi mexanizmlarini biomarkerlar orqali tushuntirishga qaratildi. Metod sifatida xalqaro va mintaqaviy manbalar asosida patofiziologik konseptual tahlil qo‘llanildi. Asosiy natija sifatida 25(OH)D pasayishi yallig‘lanish, adipokin disbalansi va insulin rezistentligi bilan mos bog‘lanishi ko‘rsatildi, hamda monitoring uchun integrativ biomarker yondashuvi taklif etildi.
References
1. Holick M.F. Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine. Boston: Massachusetts Medical Society, 2007. 19 p.
2. Bray G.A., Ryan D.H. Medical therapy for the patient with obesity. Circulation. Dallas: American Heart Association, 2012. 15 p.
3. Дедов И.И., Мельниченко Г.А. Эндокринология. Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2019. 656 с.
4. Трошина Е.А., Пигарова Е.А. Витамин D: дефицит и недостаточность у взрослых, диагностика и лечение. Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2020. 160 с.
5. Ибрагимов Б.Б., Абдуллаев А.А. Эндокрин касалликлар: клиник қўлланма. Тошкент: Абу Али ибн Сино номидаги тиббиёт нашриёти, 2018. 240 б.
6. National Institute for Health and Care Excellence. Obesity: identification, assessment and management. London: NICE, 2014. 64 p.
7. Grundy S.M. Metabolic syndrome update. Circulation. Dallas: American Heart Association, 2005. 13 p.
8. Wimalawansa S.J. Vitamin D in the new millennium. Current Osteoporosis Reports. New York: Springer, 2012. 12 p.
9. Alberti K.G., Zimmet P., Shaw J. The metabolic syndrome: a new worldwide definition. Lancet. London: Elsevier, 2005. 10 p.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868