Nikuradze tajribasi asosida quvurlarda gidravlik qarshilik koeffitsientini aniqlashning analitik va sonli yondashuvlari
Keywords:
Nikuradze tajribasi, bosim yo‘qotilishi, gidravlik qarshilik koeffitsienti, Puazeyl formulasi, Blazius formulasi, CFD, COMSOL Multiphysics, turbulent oqim.Abstract
Ushbu maqolada quvur ichida suyuqlik oqimi jarayonida yuzaga keladigan gidravlik qarshilik koeffitsientini aniqlash masalasi o‘rganilgan. Tadqiqot Nikuradze tomonidan o‘tkazilgan klassik tajribalar asosida olib borildi. Gidravlik qarshilik koeffitsienti analitik usullar — Puazeyl, Blazius va Alshul formulalari yordamida hisoblandi. Shuningdek, ushbu jarayon COMSOL Multiphysics dasturining CFD moduli orqali turbulent k-e modeli orqali sonli modellashtirildi. Analitik va sonli hisoblash natijalari o‘zaro solishtirilib, ularning aniqlik darajasi va qo‘llanish chegaralari baholandi. Tadqiqot natijalari quvur tizimlarini loyihalashda energiya yo‘qotishlarini kamaytirish va gidravlik hisoblarning ishonchliligini oshirishga xizmat qiladi.References
.Д.Андерсон, Дж.Таннехилл.Р.Плетчер “ВЫЧИСЛИТЕЛЬНАЯ ГИДРОМЕХАНИКА И ТЕПЛООБМЕН.
2.COMSOL Multiphysics® [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://www.comsol.com (дата обращения: 19.09.2025).
3 Nikuradze, J. (1950). Laws of Flow in Rough Pipes. NACA Technical Memorandum 1292.
4. Blasius, H. (1913). Das Aehnlichkeitsgesetz bei Reibungsvorgängen in Flüssigkeiten. Forschungsheft.
5.Colebrook, C. F. (1939). Turbulent flow in pipes, with particular reference to the transition region between smooth and rough pipe laws. Journal of the Institution of Civil Engineers, 12(4), 1–10.
6.Moody, L. F. (1944). Friction Factors for Pipe Flow. Transactions of the ASME, Mechanical Engineering, 66(8), 671–684.
7.White, F. M. (2015). Fluid Mechanics (8th ed.). McGraw-Hill Education.
8.Schlichting, H., & Gersten, K. (2016). Boundary-Layer Theory. Springer.
9.Pope, S. B. (2000). Turbulent Flows. Cambridge University Press.
10.Launder, B. E., & Spalding, D. B. (1974). The numerical computation of turbulent flows. Computer Methods in Applied Mechanics and Engineering, 3(2), 269–289.
11.Menter, F. R. (1994). Two-equation eddy-viscosity turbulence models for engineering applications. AIAA Journal, 32(8), 1598–1605.
12.Munson, B. R., Young, D. F., Okiishi, T. H., & Huebsch, W. W. (2013). Fundamentals of Fluid Mechanics (7th ed.). Wiley.