Qishloq xo‘jaligida hosildorlikni prognozlash

Abstract

Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligida hosildorlikni prognozlash jarayoni, uning nazariy asoslari, amaliy ahamiyati va zamonaviy texnologiyalar yordamida amalga oshiriladigan metodlari keng ko‘lamda tahlil qilinadi. Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining barqaror ishlab chiqarilishini ta’minlash, oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash hamda fermer xo‘jaliklarida resurslardan oqilona foydalanishni yo‘lga qo‘yish uchun hosildorlikni oldindan aniqlash muhim strategik vazifalardan biri hisoblanadi. Hosildorlikni prognozlashning samaradorligi ko‘plab omillarni chuqur o‘rganish, statistik va matematik modellarni qo‘llash, shuningdek, sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari hamda raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali yanada oshiriladi. Tadqiqot doirasida hosildorlikka bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi iqlim omillari — harorat, yog‘ingarchilik, tuproq namligi, quyosh radiatsiyasi kabi ko‘rsatkichlar tahlil qilinadi. Shuningdek, agrotexnik tadbirlar, tuproq unumdorligi, o‘g‘itlash miqdori, sug‘orish tizimi, zararkunanda bosimi va o‘tgan yillardagi hosil ma’lumotlari asosida prognozlashning an’anaviy va zamonaviy yondashuvlari solishtiriladi. Vegetatsiya jarayonini masofaviy monitoring qilishda keng qo‘llaniladigan NDVI, EVI, LAI kabi vegetatsion indekslar asosida hosilni erta baholashning afzalliklari ko‘rsatib beriladi. Maqolada statistik regressiya modellaridan tortib, mashina o‘rganish algoritmlarigacha bo‘lgan zamonaviy usullar, jumladan Random Forest, Gradient Boosting, XGBoost va sun’iy neyron tarmoqlari orqali prognozlashning yuqori aniqligi misollar bilan yoritiladi. Shuningdek, DSSAT, APSIM va AquaCrop kabi agrobiologik simulyatsiya modellari o‘simlik o‘sishi va rivojlanish jarayonini fizik-biologik qonuniyatlar asosida aks ettirishi tufayli ko‘p omilli prognozlarda samaradorligi alohida ta’kidlanadi. Tadqiqot natijalari qishloq xo‘jaligi jarayonlarini raqamlashtirish, hosil miqdorini oldindan ishonchli baholash, agrotexnik rejalarni optimallashtirish va resurslarni tejash bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Ushbu maqola hosildorlikni prognozlash bo‘yicha ilmiy asoslangan yondashuvlarni rivojlantirish, raqamli agronomiya imkoniyatlarini kengaytirish hamda agrar sohada barqaror rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan.