O‘TKIR MIOKARD INFARKTI BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA BIOMARKERLAR YORDAMIDA TEZ VA SAMARALI DIAGNOZ QO‘YISH HAMDA REABILITATSIYA USULLARINING KLINIK AHAMIYATI
Keywords:
o‘tkir miokard infarkti, troponin, biomarker, diagnostika, reabilitatsiya, yurak yetishmovchiligi, kreatinfosfokinaza, mioglobin.Abstract
O‘tkir miokard infarkti yurak-qon tomir tizimi kasalliklari ichida nogironlik va o‘lim ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan patologik holatlardan biri hisoblanadi. So‘nggi yillarda ushbu kasallikni erta aniqlash, tezkor tashxislash va samarali reabilitatsiya qilish masalalari tibbiyotning eng dolzarb yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Mazkur maqolada o‘tkir miokard infarktida qo‘llaniladigan zamonaviy biomarkerlarning diagnostik imkoniyatlari, ularning klinik samaradorligi hamda reabilitatsiya jarayonidagi o‘rni ilmiy-nazariy asosda tahlil qilindi. Tadqiqot davomida troponin I, troponin T, kreatinfosfokinaza-MB, mioglobin, B-tip natriyuretik peptid va yuqori sezuvchan C-reaktiv oqsil kabi indikatorlarning ahamiyati keng ko‘lamli ilmiy manbalar asosida yoritildi. Shuningdek, infarktning dastlabki bosqichlarida biomarkerlar yordamida tashxis qo‘yishning mortalitet ko‘rsatkichlarini kamaytirishi, reabilitatsiya samaradorligini oshirishi hamda yurak mushaklari funksional holatini tiklashdagi o‘rni tahlil qilindi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, yuqori sezuvchan troponin testlari yordamida infarktni dastlabki 1–3 soat ichida aniqlash imkoniyati mavjudligi, bu esa erta trombolitik va invaziv davolash choralarini qo‘llashda muhim omil ekani aniqlandi. Reabilitatsiya bosqichida esa jismoniy mashqlar, farmakoterapiya, psixologik yordam va metabolik monitoring kompleks tarzda olib borilganda bemorlarning hayot sifati sezilarli yaxshilanishi kuzatiladi.
References
1. Anderson, J. L., & Morrow, D. A. (2017). Acute myocardial infarction. New England Journal of Medicine, 376(21), 2053–2064.
2. Antman, E. M. (2019). ST-segment elevation myocardial infarction management. Circulation, 140(12), 987–999.
3. Braunwald, E. (2018). Heart disease: A textbook of cardiovascular medicine. Philadelphia: Elsevier.
4. Collet, J. P., Thiele, H., Barbato, E., et al. (2021). ESC Guidelines for acute coronary syndromes. European Heart Journal, 42(14), 1289–1367.
5. De Lemos, J. A. (2020). Increasingly sensitive assays for cardiac troponins. JAMA, 324(15), 1541–1542.
6. Fihn, S. D., Gardin, J. M., Abrams, J., et al. (2018). Cardiology clinical recommendations. Journal of the American College of Cardiology, 71(19), 2100–2145.
7. Gersh, B. J., Stone, G. W., White, H. D., & Holmes, D. R. (2019). Pharmacological reperfusion therapy. Lancet, 393(10175), 129–140.
8. Ibanez, B., James, S., Agewall, S., et al. (2018). Management of acute myocardial infarction. European Heart Journal, 39(2), 119–177.
9. Jaffe, A. S., & Morrow, D. A. (2017). Troponin testing: Clinical application. Circulation, 135(16), 161–171.
10. Kanu, C., & Lee, J. (2020). Cardiac biomarkers and prognosis. Clinical Biochemistry, 83, 1–10.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868