SUT TISHLARINI DAVOLASHDA YUZAGA KELADIGAN XATO KAMCHILIKLAR
Keywords:
Bolalar stomatologiyasi, sut tishlari, terapevtik xatolar, karies asoratlari, iatrogen omillar, ildiz kanallarini obturatsiyalash, doimiy tish murtagi, stomatologik rentgenologiya, klinik kamchiliklar.Abstract
Ushbu maqolada bolalar stomatologiyasining eng dolzarb muammolaridan biri — vaqtinchalik (sut) tishlarni davolash jarayonida yo‘l qo‘yiladigan diagnostik va taktik xatoliklar tahlil qilinadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, maktab yoshigacha bo‘lgan bolalar orasida karies tarqalishi 60% dan 90% gacha bo‘lgan ko‘rsatkichni tashkil etmoqda, bu esa o‘z navbatida terapevtik muolajalar hajmining ortishiga olib keladi. Tadqiqot davomida davolash jarayonidagi xatoliklar uchta asosiy guruhga bo‘lib o‘rganildi: diagnostik xatolar (pulpit va periodontit differensial diagnostikasidagi kamchiliklar), texnik xatolar (kanallarga ishlov berish va plombalashdagi nuqsonlar) hamda iatrogen omillar.Statistik ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, sut tishlari pulpiti muolajasidan keyingi asoratlar 15-22% holatlarda ildiz rezorsiyasining muddatidan oldin boshlanishi yoki periapikal to‘qimalarning surunkali yallig‘lanishiga sabab bo‘ladi. Maqolada zamonaviy rentgenologik tekshiruv usullarining yetishmasligi va bolalarning psixologik tayyorgarligi pastligi xatoliklarni keltirib chiqaruvchi asosiy determinantlar sifatida ko‘rsatilgan. Tadqiqot yakunida sut tishlarini davolash sifatini oshirish va doimiy tishlar murtagiga zarar yetkazish xavfini kamaytirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ilgari surilgan.
References
1. Teshabayev Sh. J. Bolalar terapevtik stomatologiyasi: darslik. – Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2021. – 412 b.
2. Kamilov X. P., Ibragimova M. X. Sut tishlari kariesi va uning asoratlarini davolashda innovatsion texnologiyalar // Stomatologiya ilmiy-amaliy jurnali. – Toshkent, 2022. – №3 (88). – B. 45-51.
3. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalar stomatologiyasida terapevtik muolajalar bo‘yicha klinik protokollar to‘plami. – Toshkent, 2023. – 124 b.
4. Murtazaev Z. K., Axmedov A. A. Bolalarda tish-jag‘ tizimi rivojlanish anomaliyalari va ularning profilaktikasi. – Samarqand: "Intelekt", 2020. – 180 b.
5. Amanov R. A. Sut tishlari endodontiyasida uchraydigan klinik xatoliklar tahlili // O‘zbekiston tibbiyot jurnali. – 2024. – №1. – B. 72-76.
6. Елизарова В. М. Терапевтическая стоматология детского возраста: учебник. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021. – 456 с.
7. Duggal M. S., Toumba K. J. Paediatric Dentistry (Oxford Medical Publications). – 5th ed. – Oxford University Press, 2022. – 384 p.
8. Cameron A. C., Widmer R. P. Handbook of Pediatric Dentistry. – 5th ed. – Elsevier, 2021. – 512 p.
9. Fuks A. B., Peretz B. Pediatric Endodontics: Current Concepts in Clinical Practice. – Berlin: Springer, 2023. – 215 p.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868