ODONTOGEN INFEKSIYALARNING YUZ-JAGʻ SOHASIDA TARQALISH XUSUSIYATLARI VA ULARNING KLINIK-ANATOMIK ASOSLARI
Keywords:
odontogen infeksiya, yuz-jagʻ sohasi, yiringli yalligʻlanish, fastsial bo‘shliqlar, osteomiyelit, periostit, flegmona, abscess.Abstract
Odontogen infeksiyalar yuz-jagʻ sohasidagi yalligʻlanish kasalliklarining eng ko‘p uchraydigan turlaridan biri bo‘lib, ularning kelib chiqish manbai tish va periodontal to‘qimalar bilan bogʻliq hisoblanadi. Ushbu maqolada odontogen infeksiyalarning yuz-jagʻ sohasida tarqalish xususiyatlari, anatomik yo‘llari, klinik kechishi hamda zamonaviy ilmiy nazariyalar asosida rivojlanish mexanizmlari keng tahlil qilindi. Tadqiqotda so‘nggi yillarda chop etilgan ilmiy maqolalar, klinik kuzatuvlar va dissertatsiya ishlarida berilgan statistik maʼlumotlar umumlashtirildi. Maʼlumotlarga ko‘ra, yuz-jagʻ sohasidagi yiringli-yalligʻlanish kasalliklarining 70–80% gacha bo‘lgan qismi odontogen kelib chiqishga ega bo‘lib, ularning asosiy sabablari davolanmagan karies, pulpit, periodontit hamda noto‘gʻri bajarilgan stomatologik muolajalar hisoblanadi. Infeksiyaning tarqalishida jagʻ suyaklarining anatomik tuzilishi, mushaklar oraligʻidagi bo‘shliqlar, fastsial qatlamlar, limfa va qon tomir tizimi muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, pastki jagʻ sohasida infeksiya submandibulyar, pterigomandibulyar va parafaringeal bo‘shliqlarga tez tarqalishi aniqlangan. Yuqori jagʻda esa infeksiya ko‘pincha sinus maksillaris orqali yoyiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, odontogen infeksiyalarni erta tashxislash va ularning tarqalish yo‘llarini anatomik jihatdan to‘gʻri baholash ogʻir asoratlarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy klinik epidemiologik maʼlumotlar odontogen infeksiyalarni davolashda kompleks yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.
References
1. Peterson, L. J., Ellis, E., Hupp, J. R., & Tucker, M. R. (2019). Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery. Elsevier.
2. Miloro, M. (2018). Peterson’s Principles of Oral and Maxillofacial Surgery. PMPH.
3. Hupp, J. R., Ellis, E., & Tucker, M. (2020). Oral and Maxillofacial Surgery. Elsevier.
4. Flynn, T. R. (2017). Severe odontogenic infections. Oral and Maxillofacial Surgery Clinics, 29(4), 1–15.
5. Topazian, R. G., Goldberg, M. H., & Hupp, J. (2016). Oral and Maxillofacial Infections. Saunders.
6. Sato, F. R., Hajala, F. A., Freire Filho, F. W., Moreira, R. W., & Moraes, M. (2018). Eight-year retrospective study of odontogenic infections. Journal of Oral Surgery.
7. Bahl, R., Sandhu, S., Singh, K., Sahai, N., & Gupta, M. (2019). Odontogenic infections: microbiology and management. Contemporary Clinical Dentistry.
8. Bali, R. K., Sharma, P., Gaba, S., Kaur, A., & Ghanghas, P. (2017). A review of odontogenic infections. National Journal of Maxillofacial Surgery.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868