TISH KARIESINI TASHXISLASH VA DAVOLASHDA YUZAGA KELADIGAN XATO, ASORATLAR VA ULARNI BIRLAMCHI, IKKILAMCHI BARTARAF ETISH USULLARI
Keywords:
tish kariesi, diagnostika xatolari, davolash xatolari, asoratlar, ikkilamchi karies, pulpit, periodontit, profilaktik stomatologiya.Abstract
Tish kariesi butun dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan stomatologik kasalliklardan biri bo‘lib, uni tashxislash va davolash jarayonida yo‘l qo‘yiladigan xatolar turli asoratlar rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Zamonaviy stomatologiyada diagnostika va davolash usullari takomillashib borayotganiga qaramay, klinik amaliyotda noto‘g‘ri tashxis qo‘yish, davolash texnikasiga rioya qilmaslik, sterilizatsiya qoidalarini buzish, noto‘g‘ri material tanlash va bemorning gigiyena qoidalariga amal qilmasligi kabi omillar asoratlar sonining ortishiga olib kelmoqda. Ushbu ilmiy maqolada tish kariesini tashxislash va davolashda uchraydigan xatolar, ularning klinik va epidemiologik ahamiyati, shuningdek birlamchi va ikkilamchi profilaktika hamda bartaraf etish usullari nazariy va ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, kariesni noto‘g‘ri tashxislash holatlari 18–32 % hollarda uchraydi, davolashdagi texnik xatolar esa 25–40 % gacha yetadi. Plombalarning ikkilamchi karies bilan asoratlanishi 20–35 % bemorlarda qayd etilgan. Pulpa yallig‘lanishi va periodontit kabi asoratlar esa asosan chuqur kariesni noto‘g‘ri davolash natijasida rivojlanadi. Zamonaviy tadqiqotlar lazer diagnostikasi, radioviziografiya, optik diagnostika va minimal invaziv davolash usullaridan foydalanish xatolar sonini sezilarli kamaytirishini ko‘rsatadi. Maqolada birlamchi bartaraf etish usullari sifatida to‘g‘ri tashxis, zamonaviy diagnostika, aseptika qoidalariga rioya qilish, to‘g‘ri plomba texnikasi va individual profilaktika ko‘rib chiqildi. Ikkilamchi bartaraf etish usullari sifatida asoratlarni erta aniqlash, qayta davolash, endodontik muolajalar va kompleks reabilitatsiya usullari tahlil qilindi.
References
1. Banerjee, A. (2021). Minimal intervention dentistry: Current concepts. British Dental Journal, 230(5), 285-292.
2. Schwendicke, F., et al. (2021). Contemporary caries management. Journal of Dental Research, 100(7), 692-699.
3. Pitts, N., & Ekstrand, K. (2021). Modern caries diagnosis systems. Caries Research, 55(3), 215-224.
4. Opdam, N. J., et al. (2022). Longevity of dental restorations. Journal of Dentistry, 115, 103841.
5. Bjørndal, L. (2022). Deep caries treatment strategies. International Endodontic Journal, 55(4), 345-356.
6. Frencken, J. (2021). Atraumatic restorative treatment review. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 49(2), 101-109.
7. Featherstone, J. (2023). Caries prevention advances. Journal of the American Dental Association, 154(2), 110-118.
8. Hilton, T. J., & Ferracane, J. (2022). Restorative material failures. Dental Materials, 38(6), 921-930.
9. Braga, M. M., et al. (2021). Composite restoration survival. Operative Dentistry, 46(4), 345-353.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868