ODONTOGEN INFEKSIYALAR TARQALISHINING KLINIK-EPIDEMIOLOGIK TAHLILI VA STOMATOLOGIK AMALIYOTDA PROFILAKTIK CHORALAR SAMARADORLIGI
Keywords:
Odontogen infeksiya, epidemiologiya, stomatologiya, yiringli yalligʻlanish, karies, periodontit, pulpitis, maxillofasial jarrohlik.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada odontogen infeksiyalarning tarqalishi, ularning epidemiologik xususiyatlari, xavf omillari hamda stomatologik amaliyotda uchrash darajasi klinik-nazariy va statistik maʼlumotlar asosida tahlil qilindi. Odontogen infeksiyalar ogʻiz boʻshligʻi, tish va jagʻ sohasidan kelib chiqadigan yalligʻlanish kasalliklari boʻlib, ular maxillofasial jarrohlik, terapevtik stomatologiya hamda umumiy tibbiyot amaliyotida muhim muammo hisoblanadi. Epidemiologik kuzatuvlarga koʻra, odontogen infeksiyalar yuz-jagʻ sohasidagi yiringli-yalligʻlanish kasalliklarining asosiy qismini tashkil etadi va ayrim hududlarda barcha yiringli kasalliklarning 60–75 % gacha qismini egallaydi. Maqolada soʻnggi yillarda chop etilgan ilmiy maqolalar, klinik kuzatuvlar, epidemiologik tadqiqotlar hamda dissertatsiya ishlari tahlil qilindi. Tadqiqot natijalariga koʻra, odontogen infeksiyalarning rivojlanishida tish kariesi, pulpitis, periodontit, ogʻiz gigiyenasining yetarli darajada saqlanmasligi, immunitetning pasayishi, antibiotiklarni notoʻgʻri qoʻllash hamda ijtimoiy-gigiyenik omillar asosiy rol oʻynashi aniqlandi. Statistik maʼlumotlar odontogen infeksiyalar erkaklarda ayollarga nisbatan biroz koʻproq uchrashini, 20–40 yosh oraligʻida kasallanish eng yuqori boʻlishini hamda kech tashxis qoʻyilgan hollarda asoratlar soni keskin ortishini koʻrsatadi. Yuz-jagʻ sohasining anatomik xususiyatlari infeksiyaning tez tarqalishiga sabab boʻlishi mumkin. Tahlil natijalariga koʻra, odontogen infeksiyalarni kamaytirishda profilaktika, erta tashxis, gigiyenik taʼlim, muntazam stomatologik koʻrik hamda epidemiologik monitoring muhim ahamiyatga ega. Ilmiy-nazariy tahlillar stomatologik kasalliklarning oldini olish umumiy sogʻliqni saqlash tizimining muhim yoʻnalishlaridan biri ekanligini tasdiqlaydi.
References
1. Peterson, L. J., Ellis, E., Hupp, J. R., & Tucker, M. R. (2014). Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery. St. Louis: Mosby.
2. Neville, B. W., Damm, D. D., Allen, C. M., & Chi, A. C. (2016). Oral and Maxillofacial Pathology. Elsevier.
3. Topazian, R. G., Goldberg, M. H., & Hupp, J. R. (2002). Oral and Maxillofacial Infections. Saunders.
4. Hupp, J. R., Ellis, E., & Tucker, M. R. (2013). Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery. Elsevier.
5. Little, J. W., Falace, D. A., Miller, C. S., & Rhodus, N. L. (2018). Dental Management of the Medically Compromised Patient. Elsevier.
6. Greenberg, M. S., & Glick, M. (2015). Burket’s Oral Medicine. PMPH.
7. Shafer, W. G., Hine, M. K., & Levy, B. M. (2012). Shafer’s Textbook of Oral Pathology. Elsevier.
8. Marx, R. E., & Stern, D. (2012). Oral and Maxillofacial Pathology: A Rationale for Diagnosis and Treatment. Quintessence.
9. Fonseca, R. J. (2017). Oral and Maxillofacial Surgery. Elsevier.
10. Newman, M. G., Takei, H., Klokkevold, P. R. (2019). Carranza’s Clinical Periodontology. Elsevier.
11. Lindhe, J., Lang, N. P. (2015). Clinical Periodontology and Implant Dentistry. Wiley.
12. Cawson, R. A., Odell, E. W. (2017). Cawson’s Essentials of Oral Pathology. Elsevier.
13. Regezi, J. A., Sciubba, J. J. (2016). Oral Pathology: Clinical Pathologic Correlations. Elsevier.
14. Scully, C. (2013). Oral and Maxillofacial Medicine. Churchill Livingstone.
15. Brook, I. (2013). Microbiology and management of odontogenic infections. Oral Surgery Journal.
16. Flynn, T. R. (2011). Severe odontogenic infections. Journal of Oral Surgery.
17. Peterson, L. J. (2012). Principles of management of maxillofacial infections. Mosby.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868