OGʻIZ BOʻSHLIGʻI KASALLIKLARI RIVOJLANISHIDA BEMOR GIGIYENA ODATLARINING TAʼSIRI: KLINIK-GIGIYENIK VA PROFILAKTIK JIHATLARNING ILMIY TAHLILI
Keywords:
ogʻiz gigiyenasi, kariyes, parodontit, gingivit, stomatit, profilaktika, tish tozalash, gigiyenik odatlar, stomatologiya, ogʻiz boʻshligʻi, dental plak.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada ogʻiz boʻshligʻi kasalliklari rivojlanishida bemor gigiyena odatlarining oʻrni, ularning stomatologik kasalliklar tarqalishiga taʼsiri hamda gigiyenik madaniyat darajasining klinik holat bilan bogʻliqligi ilmiy nazariy maʼlumotlar asosida tahlil qilindi. Zamonaviy stomatologiyada kariyes, gingivit, parodontit, stomatit, halitoz va boshqa ogʻiz boʻshligʻi kasalliklarining asosiy etiologik omillaridan biri sifatida notoʻgʻri yoki yetarli boʻlmagan ogʻiz gigiyenasi koʻriladi. Tadqiqotlarda bemorlarning tish tozalash chastotasi, gigiyena vositalaridan foydalanish darajasi, ovqatlanish odatlari, zararli odatlar hamda profilaktik koʻriklarga murojaat qilish holatlari ogʻiz boʻshligʻi kasalliklari bilan bevosita bogʻliqligi aniqlangan. Statistik maʼlumotlarga koʻra, gigiyena odatlariga rioya qilmaydigan bemorlarda kariyes tarqalishi 70–90 %, parodontal kasalliklar esa 60 % dan ortiq uchrashi kuzatiladi. Muntazam ogʻiz gigiyenasi olib boriladigan guruhlarda esa ushbu koʻrsatkichlar sezilarli darajada past boʻlishi aniqlangan. Ayniqsa, bolalar va oʻsmirlar orasida gigiyenik bilim darajasining pastligi kariyesning erta rivojlanishiga olib keladi. Maqolada turli ilmiy manbalar, klinik kuzatuvlar va stomatologik tadqiqotlar natijalari asosida gigiyena odatlarining stomatologik sogʻliqni saqlashdagi ahamiyati yoritildi. Shuningdek, profilaktik stomatologiyaning asosiy yoʻnalishlari, individual va jamoaviy gigiyena, ovqatlanish madaniyati hamda stomatologik taʼlimning roli muhokama qilindi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, ogʻiz boʻshligʻi kasalliklarini kamaytirishning eng samarali yoʻli — gigiyenik odatlarni shakllantirish, profilaktik koʻriklarni kuchaytirish va aholining stomatologik savodxonligini oshirishdir.
References
1. Newman, M., Takei, H., Klokkevold, P., & Carranza, F. (2019). Carranza's Clinical Periodontology. Elsevier.
2. Fejerskov, O., & Kidd, E. (2015). Dental Caries: The Disease and Its Clinical Management. Wiley Blackwell.
3. Petersen, P. E. (2003). The World Oral Health Report. World Health Organization.
4. Kidd, E. A. M. (2016). Essentials of Dental Caries. Oxford University Press.
5. Lindhe, J., Lang, N., & Karring, T. (2015). Clinical Periodontology and Implant Dentistry. Wiley.
6. Marsh, P. D. (2006). Dental plaque as a biofilm. Journal of Clinical Periodontology.
7. Axelsson, P. (2004). Preventive Materials, Methods and Programs. Quintessence.
8. Ten Cate, A. R. (2013). Oral Histology. Mosby.
9. Mount, G., & Hume, W. (2005). Preservation and Restoration of Tooth Structure.
10. World Health Organization. (2017). Oral health surveys. WHO Press.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868