BOLALARDA SUT TISHLARI KARIESINING TARQALISH DARAJASI, PROFILAKTIKA USULLARI VA KASALLIK RIVOJLANISHIDA OVQATLANISH OMILLARINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI

Abstract

Bolalarda sut tishlari kariesi dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan stomatologik kasalliklardan biri hisoblanadi va u nafaqat og‘iz bo‘shlig‘i salomatligiga, balki bolaning umumiy jismoniy rivojlanishiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Sut tishlarining kariyes bilan zararlanishi erta yosh davrida boshlanishi mumkin bo‘lib, uning rivojlanishida gigiyena yetishmovchiligi, noto‘g‘ri ovqatlanish, uglevodlarga boy mahsulotlarni ko‘p iste’mol qilish, mineral moddalarning yetishmasligi hamda profilaktik chora-tadbirlarning yetarli darajada olib borilmasligi muhim omillar hisoblanadi. Zamonaviy ilmiy tadqiqotlar bolalarda karies tarqalish darajasi ko‘plab mamlakatlarda yuqori ekanligini ko‘rsatadi va ayrim hududlarda bu ko‘rsatkich 60–90 foizgacha yetishi qayd etilgan. Ayniqsa, maktabgacha yoshdagi bolalarda sut tishlari kariesining erta rivojlanishi keyinchalik doimiy tishlar patologiyasiga ham sabab bo‘lishi mumkin. Mazkur maqolada bolalarda sut tishlari kariesining tarqalish ko‘rsatkichlari, uning etiologik va patogenetik omillari, profilaktika usullarining samaradorligi hamda ovqatlanish tartibining kasallik rivojlanishiga ta’siri ilmiy-nazariy ma’lumotlar asosida tahlil qilindi. Adabiyotlar ma’lumotlariga ko‘ra, shakar va tez parchalanadigan uglevodlarni tez-tez iste’mol qilish og‘iz bo‘shlig‘ida kislota hosil bo‘lishini kuchaytiradi, bu esa emalning demineralizatsiyasiga olib keladi. Shu bilan birga, kalsiy, fosfor va ftor moddalari yetishmovchiligi tish to‘qimalarining mustahkamligini pasaytiradi. Profilaktik choralar, jumladan, gigiyenik tarbiya, ftor preparatlaridan foydalanish, to‘g‘ri ovqatlanish va muntazam stomatologik ko‘riklar kasallik tarqalishini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin.