HAYZ KO'RISH SIKLINING BUZILISHI: ASOSIY SABABLAR VA SKRINING ALGORITMI
Keywords:
hayz sikli buzilishi, gormonal disbalans, reproduktiv salomatlik, skrining algoritmi, polikistik tuxumdon sindromi, gipotalamo-gipofizar tizim, endokrin kasalliklar, ginekologik patologiya.Abstract
Hayz ko‘rish siklining buzilishlari reproduktiv yoshdagi ayollarda eng ko‘p uchraydigan ginekologik muammolardan biri hisoblanadi. Ushbu holat nafaqat reproduktiv salomatlikka, balki umumiy somatik holat, psixoemotsional barqarorlikka ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy epidemiologik kuzatuvlar natijalariga ko‘ra, reproduktiv yoshdagi ayollarning taxminan 25–35 foizida turli darajadagi hayz sikli buzilishlari uchrashi qayd etilgan. Ayrim hududlarda bu ko‘rsatkich gormonal disbalans, metabolik kasalliklar, stress omillari va ekologik sharoitlar ta’siri tufayli 40 foizgacha yetishi mumkin. Mazkur maqolada hayz ko‘rish sikli buzilishlarining asosiy etiologik omillari, patogenetik mexanizmlari hamda ularni erta aniqlashga qaratilgan skrining algoritmlarining ilmiy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda ginekologiya, endokrinologiya va reproduktologiya sohalarida chop etilgan ilmiy maqolalar, klinik kuzatuvlar va epidemiologik tadqiqotlar natijalari umumlashtirildi. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, hayz siklining buzilishi ko‘pincha gipotalamo-gipofizar-tuxumdon o‘qi faoliyatining disbalansi, endokrin kasalliklar, metabolik sindrom, polikistik tuxumdon sindromi, qalqonsimon bez patologiyalari hamda turli stress omillari bilan bog‘liq holda rivojlanadi. Zamonaviy diagnostik yondashuvlar klinik simptomlarni baholash, laborator gormonal tekshiruvlar, ultratovush diagnostikasi va metabolik ko‘rsatkichlarni kompleks tahlil qilishga asoslanadi.
References
1. Azziz, R., Carmina, E., & Dewailly, D. (2016). Polycystic ovary syndrome. Nature Reviews Disease Primers, 2(1), 1–18.
2. Berek, J. S., & Novak, E. (2020). Berek & Novak’s gynecology (16th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer.
3. Fritz, M. A., & Speroff, L. (2019). Clinical gynecologic endocrinology and infertility (9th ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.
4. Hall, J. E. (2021). Guyton and Hall textbook of medical physiology (14th ed.). Philadelphia: Elsevier.
5. Hoffman, B. L., Schorge, J. O., & Bradshaw, K. D. (2020). Williams gynecology (4th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
6. Harlow, S. D., & Campbell, O. M. (2018). Epidemiology of menstrual disorders. American Journal of Epidemiology, 149(1), 1–10.
7. Klein, D. A., Poth, M. A., & Rebar, R. W. (2019). Amenorrhea: A systematic approach to diagnosis and management. American Family Physician, 100(1), 39–48.
8. Lobo, R. A. (2017). Comprehensive gynecology (7th ed.). Philadelphia: Elsevier.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868