Maktab yoshdagi bolalarda karies rivojlanishining asosiy xavf omillari: etiologiyasi, klinikasi va profilaktik chora-tadbirlari

Authors

  • Xakimova Nafisa Oybekovna Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universitet Stomatologiya yo‘nalishi 4-bosqich talabasi, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64 uy, Farg‘ona, O‘zbekiston, tel: +998 95 485 00 70, e-mail: info@camuf.uz1,2 E-mail: nafisa.xakimovna@mail.com1 Author
  • Parpiyeva Odinaxon Raxmanovna Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universitet Stomatologiya yo‘nalishi 4-bosqich talabasi, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64 uy, Farg‘ona, O‘zbekiston, tel: +998 95 485 00 70, e-mail: info@camuf.uz. E-mail: parpieva.odinahon@yandex.ru Author

Keywords:

karies, maktab yoshi, etiologiya, klinika, profilaktika, emal, dentin, ftor, travma, gigiyena, statistika, xavf omillari

Abstract

Ushbu ilmiy-nazariy maqolada maktab yoshidagi bolalarda tish kariesi rivojlanishining asosiy xavf omillari, etiologik mexanizmlari, klinik ko‘rinishlari va profilaktik yondashuvlari kompleks tarzda yoritilgan. Kariesning shakllanish jarayoni tish to‘qimalarining anatomik tuzilishi, emalning mineral tarkibi hamda og‘iz bo‘shlig‘i muhitining biologik xususiyatlari bilan chambarchas bog‘liq ekani asoslab beriladi. Maqolada ovqatlanish ratsioni xususiyatlari, gigiyenik odatlar, ftor balansining buzilishi, travmatik ta’sirlar va ijtimoiy omillarning karies rivojlanishiga ta’siri ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Shuningdek, maktab yoshida uchraydigan karies turlari, ularning klinik kechishi va asoratlari nazariy jihatdan bayon etilgan. Profilaktik chora-tadbirlar individual, guruhli va jamoaviy yondashuvlar asosida tizimlashtirilgan. Statistik tahlillar asosida kariesning global tarqalish tendensiyalari va xavf omillarining nisbiy ulushi ko‘rsatib berilgan. Maqola stomatologiya sohasida ilmiy-tadqiqot va profilaktik dasturlarni takomillashtirish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1. Fejerskov, O., & Kidd, E. (2015). Dental caries: The disease and its clinical management. Oxford University Press.

2. Selwitz, R. H., Ismail, A. I., & Pitts, N. B. (2007). Dental caries. The Lancet, 369(9555), 51–59.

3. Petersen, P. E. (2008). World Health Organization global policy for improvement of oral health. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 36(1), 1–7.

4. Kidd, E. A. M., & Fejerskov, O. (2016). Essentials of dental caries. Oxford University Press.

5. Moynihan, P., & Kelly, S. (2014). Effect on caries of restricting sugars intake. Journal of Dental Research, 93(1), 8–18.

6. Zero, D. T. (2016). Dental caries process. Dental Clinics of North America, 60(2), 299–314.

7. Ten Cate, J. M. (2013). Contemporary perspective on dental caries. Journal of Dental Research, 92(12), 1021–1025.

8. Pitts, N. B., et al. (2017). Dental caries. Nature Reviews Disease Primers, 3, 17030.

9. Featherstone, J. D. B. (2008). Dental caries: A dynamic disease process. Australian Dental Journal, 53(3), 286–291.

10. Marsh, P. D. (2010). Microbiology of dental plaque biofilms. Journal of Clinical Periodontology, 37(11), 190–200.

Downloads

Published

26-02-2026

How to Cite

Maktab yoshdagi bolalarda karies rivojlanishining asosiy xavf omillari: etiologiyasi, klinikasi va profilaktik chora-tadbirlari. (2026). ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL SCIENCES, 3(2), 189-193. https://innoworld.net/index.php/ojmns/article/view/1953