Surunkali tonzillit: etiologiyasi, patogenezi, klinik kechish va uning asoratlari
Keywords:
surunkali tonzillit, etiologiya, patogenez, klinik kechish, limfoid toʻqima, biofilm, immun javob, streptokokk infeksiyasi, revmatik asoratlar, nefrit, tonsillektomiya, diagnostika, epidemiologiya.Abstract
Surunkali tonzillit – tanglay bodomsimon bezlarining uzoq davom etuvchi yalligʻlanish jarayoni boʻlib, u yuqori nafas yoʻllari kasalliklari orasida keng tarqalgan patologiyalardan biridir. Kasallik asosan β-gemolitik streptokokklar, stafilokokklar, anaerob mikroflora va viruslar ta’sirida rivojlanadi hamda immun javobning buzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Soʻnggi epidemiologik kuzatuvlarga koʻra, bolalar populyatsiyasida surunkali tonzillit uchrash chastotasi 15–30 % gacha, kattalarda esa 5–15 % atrofida qayd etilgan. Kasallik patogenezida kriptalar drenajining buzilishi, biofilm shakllanishi, mahalliy immunitet pasayishi va limfoid toʻqimada fibroz oʻzgarishlar muhim oʻrin tutadi. Klinik jihatdan bemorlarda tomoq ogʻrishi, disfagiya, ogʻizdan noxush hid, subfebril harorat, umumiy holsizlik va regionar limfadenit kuzatiladi. Surunkali tonzillitning xavfli jihati – uning yurak, buyrak va boʻgʻimlarga ta’sir qiluvchi revmatik va immunokompleks asoratlarni keltirib chiqarish ehtimolidir. Ilmiy tadqiqotlar kasallikning patogenetik mexanizmlarini chuqur oʻrganish, zamonaviy diagnostika usullarini qoʻllash va individual davolash strategiyalarini ishlab chiqish zarurligini koʻrsatmoqda. Mazkur maqolada surunkali tonzillitning etiologiyasi, patogenezi, klinikasi va asoratlari ilmiy-nazariy manbalar asosida tahlil qilinadi.
References
1. Brook, I. (2019). The role of anaerobic bacteria in tonsillitis. Anaerobe, 57, 10–15.
2. Buzina, W., & Braun, H. (2018). Biofilm formation in chronic tonsillitis. European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 275(5), 1205–1212.
3. Chole, R. A., & Faddis, B. T. (2017). Anatomical evidence of microbial biofilms in tonsillar tissues. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 156(4), 735–742.
4. Cunningham, M. W. (2016). Pathogenesis of group A streptococcal infections. Clinical Microbiology Reviews, 29(3), 506–525.
5. Del Mar, C. B., Glasziou, P. P., & Spinks, A. B. (2018). Antibiotics for sore throat. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11, CD000023.
6. Georgalas, C. (2020). Tonsillitis and indications for tonsillectomy. The Lancet, 395(10220), 144–156.
7. Kvestad, E., et al. (2015). Chronic tonsillitis in children: Epidemiological aspects. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 79(8), 1271–1276.
8. Kurnatowski, P., & Putyński, L. (2019). Microbiology of chronic tonsillitis. Medical Science Monitor, 25, 1050–1056.
9. Leung, A. K. C., & Hon, K. L. (2017). Tonsillitis: An overview. Recent Patents on Inflammation & Allergy Drug Discovery, 11(1), 20–27.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868