AVTOMOBIL DVIGATELINI REKONDITSIYALASHDA SILINDR GILZASIGA XONINGLASH PARAMETRLARINING YUZA SIFATIGA TA’SIRI
Keywords:
xoninglash, silindr gilzasi, kesishma burchak, Ra, brusk bosimi, dvigatel rekonditsiyalash, ko‘p bosqichli xoninglash, yog‘ saqlash tuzilmasiAbstract
Ushbu maqolada avtomobil dvigatelini rekonditsiyalashda silindr gilzasiga xoninglash jarayonining asosiy parametrlari — brusk bosimi, aylanma tezlik, bo‘ylama tezlik va kesishma burchak — yuza silliqligi darajasi (Ra) va kesishma to‘r geometriyasiga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot Andijon shahridagi 23 ta avtoservis korxonasida o‘tkazilgan amaliy kuzatuvlar va xalqaro adabiyotlar ma’lumotlariga asoslanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, kesishma burchak 30–45° da bo‘lganda Ra = 0.16–0.32 mkm ga erishiladi va gidrodinamik moylash uchun optimal yog‘ saqlash tuzilmasi shakllanadi. Brusk bosimini 0.3–0.6 MPa oralig‘ida ushlab turish Ra va sirt geometriyasi orasidagi muvozanatni ta’minlaydi. Ko‘p bosqichli xoninglash (4 bosqich: qo‘pol, o‘rta, nozik, plateau) bir bosqichli yondashuvga nisbatan dvigatel resursini 35–50% uzaytiradi. Mahalliy sharoitga moslashtirilgan xoninglash parametrlari jadvali taqdim etiladi.
References
1. Kovalenko V.I. Khonirovanie — tekhnologiya i oborudovaniye. — Moskva: Mashinostroyeniye, 1984. — 320 s.
2. Adamczak S., Zmarzly P., Kozior T. Influence of Honing Kinematics on Surface Texture and Functional Characteristics of Cylinder Liners. Measurement. 2020; 155: 107523.
3. Sunnen Products Company. Honing Technology Reference Manual. URL: https://www.sunnen.com/resources/technology-center.
4. Hamrock B.J., Schmid S.R., Jacobson B.O. Fundamentals of Fluid Film Lubrication. 2nd ed. — Boca Raton: CRC Press, 2004. — 703 p.
5. MAHLE GmbH. Cylinder Components: Properties, Applications, Materials. — Stuttgart: Vieweg+Teubner, 2010. — 248 p.
6. König W., Klocke F. Fertigungsverfahren. Band 2: Schleifen, Honen, Läppen. — Berlin: Springer, 2005. — 412 S.
7. Qulmuhammadov J.R., Sultonov A.B. Dvigatel ta’mirlash amaliyotida xoninglash texnologiyasining holatini tahlil qilish. Mashinasozlik va texnologiya. 2019; (3): 41–49.
8. Sobirov U.X., Muxtorov D.A. Xoninglash jarayonida kesishma burchagini nazorat qilishning amaliy usullari. ADTI ilmiy axboroti. 2023; (1): 15–22.
9. ISO 4287:1997. Geometrical Product Specifications — Surface texture: Profile method — Terms, definitions and surface texture parameters. ISO, 1997.
10. GOST 24643-81. Osnovnyye normy vzaimozamenyayemosti. Dopuski formy i raspolozheniya poverkhnostey. Moscow, 1982.