MULOQOT JARAYONIDA IJTIMOIY MASOFA FENOMENI VA UNING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI TADQIQI
Keywords:
ijtimoiy masofa, kommunikativ jarayon, lingvomadaniy tahlil, nutq etiketi, pragmatik omillar, murojaat shakllari, ijtimoiy maqom, milliy mentalitet, madaniy qadriyatlarAbstract
Ushbu maqolada muloqot jarayonida ijtimoiy masofa fenomenining nazariy va amaliy jihatlari lingvomadaniy yondashuv asosida tadqiq etiladi. Ijtimoiy masofa shaxslar o‘rtasidagi ijtimoiy-psixologik munosabatlarning kommunikativ jarayonda namoyon bo‘lish shakli sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda ijtimoiy masofaning shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar ijtimoiy maqom, yosh, jins, kasbiy mavqe, kommunikativ vaziyat hamda milliy-madaniy qadriyatlar tizimi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘zbek tilida ijtimoiy masofaning leksik (murojaat birliklari, hurmat shakllari), grammatik (olmosh kategoriyasi, fe’lning hurmat shakllari) va pragmatik vositalar orqali ifodalanish mexanizmlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy masofa fenomeni milliy mentalitet, nutq etiketi va madaniy me’yorlar bilan uzviy bog‘liqligini hamda uning kommunikativ strategiyalarni belgilashdagi muhim omil ekanini ko‘rsatadi.
References
1. Simmel, G. Soziologie: Untersuchungen über die Formen der Vergesellschaftung. – Leipzig: Duncker & Humblot, 1908. – 576 S.
2. Bogardus, E. S. Social Distance Scale. Sociology & Social Research, 1925. – Vol. 9. – P. 299–308.
3. Labov, W. The Social Stratification of English in New York City. – Washington, D.C.: Center for Applied Linguistics, 1966. – 655 p.
4. Brown, P., Levinson, S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – 345 p.
5. Hall, E. T. The Hidden Dimension. – New York: Doubleday, 1966. – 217 p.
6. Karasik, V. I. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 477 с.
7. Arutyunova, N. D. Язык и мир человека. – Москва: Языки русской культуры, 1999. – 896 с.
8. Safarov, Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 320 b.
O‘zbekiston Respublikasi, Andijon viloyati, Shahrixon tumani
(+998) 945668868