ZAMONAVIY ILM-FAN VA TADQIQOTLAR: MUAMMO VA YECHIMLAR
O‘zbekiston respublikasi prezidentining 2020 yil 2-mart kungi «ilm, ma'rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili»da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida»gi farmonida ko‘zda tutilgan vazifalarni ijrosini ta'minlash maqsadida «Innovative World» MCHJ tomonidan ta'sis etilgan «Oriental Journal Academic And Multidisciplinary Journal (OJAMR)» ilmiy-uslubiy jurnalining (O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikasiyalarni rivojlantirish agentligining 138572-sonli guvohnoma hamda ISSN 3030-3079) “Zamonaviy ilm-fan va ta’lim: muammo va yechimlar” nomli masofaviy respublika ilmiy-amaliy online konferensiyasini e’lon qiladi. Konferensiya to’plami ZENODO, OPEN AIRE, OPEN ACCESS va internet archive bazalarida indekslanadi. Konferensiya to’plamiga doi raqami beriladi. Konferensiya to’plamiga quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha maqolalar qabul qiladi: Aniq fanlar Tabiiy fanlar Texnika fanlari Pedagogika fanlari Ijtimoiy-gumanitar fanlar Tibbiyot fanlari Iqtisod fanlari Qishloq xo’jaligi fanlar
Искусственный интеллект как инструмент антропоцентрического исследования пейоративной лексики и развития речевых навыков
В статье рассматриваются возможности использования искусственного интеллекта в антропоцентрическом исследовании пейоративной лексики и развитии речевых навыков обучающихся. Анализируется роль интеллектуальных технологий в выявлении семантических, прагматических и коммуникативных особенностей пейоративных единиц. Особое внимание уделяется применению цифровых инструментов для анализа речевого поведения, интерпретации оценочной лексики и формирования коммуникативной компетенции. Отмечается, что искусственный интеллект позволяет обрабатывать большие массивы языковых данных и выявлять закономерности функционирования пейоративов в различных типах дискурса. Использование современных технологий способствует развитию критического мышления, культуры речи и навыков осознанного языкового общения. Результаты исследования подтверждают эффективность интеграции искусственного интеллекта в лингвистические исследования и образовательную практику.
искусственный интеллект, антропоцентризм, пейоративная лексика, речевые навыки, коммуникативная компетенция, языковой анализ, цифровые технологии, дискурс.
Динамика и структурные драйверы портфельных инвестиций в Республике Узбекистан (2016–2024 гг.)
В работе проводится детальный анализ эволюции портфельных потоков Республики Узбекистан за период 2016–2024 гг. На основе методологии BPM6 выделены четыре ключевых этапа развития данного сегмента финансового счета. Определены основные драйверы перехода от изолированной модели к активному системному привлечению иностранного капитала через механизмы суверенных и корпоративных еврооблигаций.
портфельные инвестиции, платежный баланс, , еврооблигации, финансовый счет, диверсификация эмитентов, международная инвестиционная позиция.
YUZNI ANIQLASH TEXNOLOGIYASINING JAMOAT TRANSPORTIDA XAVFSIZLIK VA NAZORAT SAMARADORLIGIGA TA’SIRI
Zamonaviy axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida biometrik identifikatsiya tizimlari inson faoliyatining turli sohalarida keng qo‘llanilmoqda. Biometrik identifikatsiya - bu shaxsni uning o‘ziga xos jismoniy yoki xulq-atvor xususiyatlari asosida aniqlash usuli bo‘lib, unga barmoq izi, ko‘z qorachig‘i, ovoz va yuz tasviri kiradi. Ushbu texnologiyalar orasida yuzni aniqlash tizimlari o‘zining qulayligi va tezkorligi bilan ajralib turadi [1]. So‘nggi yillarda yuzni aniqlash texnologiyasi sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish algoritmlarining rivojlanishi hisobiga sezilarli darajada takomillashdi.
Raqamli transport koridorlari va “Yashil yo‘lak” tizimini takomillashtirish.
Bugungi kunda xalqaro savdo hajmining ortishi tufayliy transport va logistika tizimida raqamli texnologiyalarning o‘rni tobora ortib bormoqda. Xalqaro yuk tashish jarayonlarini tezlashtirish va samaradorligini oshirish maqsadida raqamli transport koridorlarini rivojlantirish muhim aham iyat kasb etadi. Ayniqsa, O‘zbekiston orqaliy o‘tuvchi tranzit yo‘nalishlarda “Yashil yolak” tizimini takomillashtirish va E-TIR kabi zamonaviy texnologiyalarni joriy etish muhim masalalardan biri hisoblanadi.
O‘ZBEK TILIDAGI KASHTACHILIK NOMLARINI IFODALOVCHI SO‘ZLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada o‘zbek xalq amaliy san’atining muhim turlaridan biri bo‘lgan kashtachilikka oid termin va nomlarning leksik-semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Kashtachilik terminlarining ma’no guruhlari, ularning semantik tuzilishi hamda til tizimidagi o‘rni ilmiy jihatdan yoritiladi. Shuningdek, kashtachilikka oid so‘zlar ma’no jihatdan tasniflanib, jadval ko‘rinishida tahlil qilinadi.
kashtachilik, leksik semantika, terminologiya, milliy hunarmandchilik, bezak nomlari, naqsh.
YOʻNALISHLAR SAMARADORLIGI VA TRANSPORT OQIMINI BAHOLASH
Mazkur maqolada yoʻnalishlar samaradorligi va transport oqimini baholashning nazariy va amaliy asoslari keng qamrovda tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu sohadagi klassik va zamonaviy yondashuvlar, mintaqaviy va milliy olimlarning hissasi, shuningdek, empirik tadqiqotlar natijalari hamda tanqidiy qarashlar yoritilgan. Yoʻnalishlar samaradorligini aniqlash va transport oqimini tahlil qilishda zamonaviy usullarning oʻrni, ularning afzallik va kamchiliklari, shuningdek, amaliyotda uchraydigan muammolar koʻrib chiqiladi. Maqola natijalari transport sohasida boshqaruv va rejalashtirishda muhim ahamiyatga ega boʻlib, ilgʻor tajribalar asosida takliflar berilgan.
yoʻnalishlar samaradorligi, transport oqimi, baholash, shahar transporti
XALQARO YUK TASHISH YO‘NALISHLARIDA LOGISTIKA JARAYONLARINI RAQAMLASHTIRISH
Bugungi kunda xalqaro yuk tashish tizimi global ishlab chiqarish va iste’mol zanjirlarining uzviy bog‘liqligini ta’minlovchi transport-logistika tizimi zimmasiga tub burilishlar va yuqori texnologik talablarni qo‘ymoqda. Zamonaviy jahon savdosining deyarli 80 % dan ortig‘i bevosita xalqaro multimodal transport koridorlari orqali amalga oshiriladi. Biroq, bugungi murakkab geosiyosiy o‘zgarishlar va iqtisodiy sanksiyalar sharoitida an’anaviy yuk tashish yo‘nalishlari o‘zining moslanuvchanligini yo‘qotmoqda
XALQARO YUK TASHISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
Bugungi kunda global iqtisodiyot va global savdo aloqalarining jadal rivojlanishi xalqaro yuk tashish tizimini tubdan isloh qilishni talab etmoqda. Transport zanjirida an’anaviy usullardan foydalanish va inson omilining yuqoriligi vaqt yo‘qotish, asossiz xarajatlar hamda logistik xatolarga sabab bo‘lmoqda. Shu bois, xalqaro logistikada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini joriy etish global zaruriyatga aylanib bormoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalari bugungi kunda inson faoliyatining turli jabhalarida inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘layotgani hech kimga sir emas, ayniqsa transport va logistika sohalarida bu texnologiyalar real natijalar bermoqda. Xalqaro tashuvlar, yuk tashish, shaharlararo va xalqaro logistika tizimlari, yuklarning kuzatuvi, xavfsizlik va samaradorlikni oshirish kabi muhim jihatlarda sun’iy intellekt asosidagi tizimlar keng joriy qilinmoqda. Bu esa butun logistika zanjirining optimallashuviga olib kelmoqda
TINCHLIK VA HOTIRJAMLIK – BEBAHO NE’MATDIR!
Ushbu maqolada tinchlik va hotirjamlik tengi yo‘q ne’mat ekani ta’kidlangan. Ushbu tushunchalarning keng qamrovli ekani diqqtga sazovor. Chunki, insonning oilasi, mahallasi, Vatani tinch bo’lsa, o‘zini baxtli his qiladi, ertangi kunga ishonch bilan qaraydi. Salomatlik esa jismoniy faolaiyatlarda muhim manba hisoblanadi. Salomatlik qanchalik mustahkam bo‘lsa ilm olish, hunar egallash va boshqa barcha imkoniyatlardan to‘liq foydalanishga zamin yaratadi.
Tinchlik, osoyishtalik, ahillik, muruvvat, sahovat, totuvlik, birdamlik, murosa, mehr-oqibat, shafqat
THE IMPACT OF GREEN FINANCE INSTRUMENTS ON THE STABILITY OF THE NATIONAL BANKING SYSTEM AND ECONOMIC DEVELOPMENT
This article analyzes the impact of green finance instruments on the stability of the national banking system and economic development under sustainable development conditions. The study applies a qualitative analytical approach to examine how green bonds, sustainable lending, and environmentally oriented financial products influence risk management, credit allocation, and long-term financial resilience. The findings indicate that green finance instruments contribute to banking system stability by reducing climate-related financial risks and improving asset quality. At the same time, green finance supports economic development by channeling investment into sustainable sectors, promoting innovation, and enhancing long-term growth potential.
Green finance, Sustainable banking, Financial stability, Green bonds, Climate-related financial risks, Banking system resilience, Sustainable investment, Economic development, Environmental finance, Risk management
Tafakkur. Bolalarda tafakkurning rivojlanishi
Tafakkur inson shaxsiyatining shakllanishida markaziy o'rin tutuvchi murakkab psixik jarayondir. Bolalik davri tafakkur rivojlanishining eng muhim bosqichlarini o'z ichiga oladi, bu davrda mantiqiy, abstrakt va tanqidiy fikrlash asoslari shakllanadi. Ushbu maqola bolalarda tafakkurning rivojlanish qonuniyatlari, uning yoshga doir xususiyatlari va shakllanishiga ta'sir etuvchi omillarni tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari bolalarning kognitiv qobiliyatlarini samarali rivojlantirishga qaratilgan pedagogik strategiyalar va metodlarni taklif etadi. Maqola o'qituvchilar, psixologlar va ota-onalar uchun bolalar tafakkurini qo'llab-quvvatlash bo'yicha amaliy tavsiyalar beradi.
Tafakkur, Bolalar psixologiyasi, Kognitiv rivojlanish, Mantiqiy fikrlash, Abstrakt tafakkur, Ta'lim metodlari, Yoshga doir xususiyatlar
THE IMPACT OF ARTIFICAL INTELLIGENCE ON ENGLISH LANGUAGE LEARNING
This article examines the role of artificial intelligence in learning the English language. It explains how advanced AI technologies, including language learning apps, chatbots, and digital platforms, help students improve their speaking, writing, and vocabulary abilities. The paper also highlights several potential drawbacks, such as excessive reliance on technology and limited face-to-face communication. Overall, the study concludes that artificial intelligence can greatly support and improve English education when applied properly as an educational aid.This article examines the role of artificial intelligence in learning the English language. It explains how advanced AI technologies, including language learning apps, chatbots, and digital platforms, help students improve their speaking, writing, and vocabulary abilities. The paper also highlights several potential drawbacks, such as excessive reliance on technology and limited face-to-face communication. Overall, the study concludes that artificial intelligence can greatly support and improve English education when applied properly as an educational aid.
This article examines the role of artificial intelligence in learning the English language. It explains how advanced AI technologies, including language learning apps, chatbots, and digital platforms, help students improve their speaking, writing, and vocabulary abilities. The paper also highlights several potential drawbacks, such as excessive reliance on technology and limited face-to-face communication. Overall, the study concludes that artificial intelligence can greatly support and improve English education when applied properly as an educational aid.
Tabiatshunoslik darslarida interfaol metodlar ( klaster, aqliy hujum, konseptual xarita va boshqalar ) dan foydalanish
Zamonaviy ta'lim tizimida o'quvchilarning fanlarga bo'lgan qiziqishini oshirish va ularning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada tabiatshunoslik darslarida interfaol metodlardan samarali foydalanish masalalari atroflicha tahlil qilingan. Xususan, klaster, aqliy hujum va konseptual xarita kabi metodlarning o'quv jarayonidagi o'rni va ularni qo'llash mexanizmlari yoritilgan. Mazkur metodlar o'quvchilarda bilimlarni chuqur o'zlashtirish, ijodiy tafakkurni shakllantirish va amaliy ko'nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Ularni dars jarayoniga integratsiya qilish orqali ta'lim samaradorligini sezilarli darajada oshirish mumkin.
Tabiatshunoslik, Interfaol Metodlar, Klaster, Aqliy Hujum, Konseptual Xarita, Ta'lim Samaradorligi, O'quvchilar Faolligi, Pedagogik Texnologiyalar
Developing Critical Thinking Skills in English for Economic Purposes
This article examines the development of critical thinking skills in English for Economic Purposes (EEP) within the context of modern higher education. It emphasizes the growing importance of integrating linguistic competence with analytical reasoning for economics students in a globalized environment. The study explores theoretical frameworks such as Content and Language Integrated Learning (CLIL), Cognitive Load Theory, and Bloom’s Taxonomy to explain how students can move from basic language proficiency to advanced analytical thinking. Key challenges, including limited academic vocabulary, conceptual misunderstandings, and difficulties in expressing complex ideas in English, are analyzed. The article also highlights effective pedagogical strategies such as case studies, structured debates, and academic writing frameworks to enhance both critical thinking and language skills. It concludes that combining language learning with critical analysis is essential for preparing globally competent economists.
critical thinking, English for Economic Purposes, CLIL, cognitive load theory, Bloom’s taxonomy, academic writing, economic analysis, language proficiency, ESP, higher education
Maqom sanʼatining musiqa terapiyasida kontekstida oʻrganilishi va muammo va yechimlari.
Ushbu maqola maqom sanʼatining musiqa terapiyasidagi oʻrni va ahamiyatini atroflicha oʻrganadi. Unda maqomning inson ruhiy va jismoniy salomatligiga taʼsiri, uning terapevtik xususiyatlari hamda zamonaviy tibbiyot amaliyotida qoʻllanilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, maqom terapiyasini keng joriy etish yoʻlidagi mavjud muammolar, jumladan, ilmiy-metodologik asoslarning yetishmasligi va mutaxassis kadrlar tayyorlash masalalari koʻrib chiqiladi. Maqola ushbu muammolarga yechim topish boʻyicha amaliy tavsiyalar va kelajakdagi tadqiqot yoʻnalishlarini taklif etadi.
Maqom sanʼati, Musiqa terapiyasi, Ruhiy salomatlik, Terapevtik xususiyatlar, Ilmiy tadqiqot, Muammolar, Yechimlar
РАЗВИТИЕ ТЕРМИНОЛОГИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СТУДЕНТОВ ТЕХНИЧЕСКИХ ВУЗОВ: ТЕХНОЛОГИИ И МЕТОДЫ
В статье рассматриваются теоретические и методические основы развития терминологической компетентности студентов технических вузов. Обосновывается её структура, включающая когнитивный, операциональный и коммуникативный компоненты. Представлена поэтапная технология формирования терминологической компетентности в процессе изучения русского языка и профессиональных дисциплин. Особое внимание уделяется контекстному обучению, кейс-методу, проектной деятельности и проблемно-коммуникативным заданиям как средствам активного использования профессиональной терминологии в учебной и профессиональной коммуникации.
терминологическая компетентность, технические вузы, педагогическая технология, профессиональная коммуникация, контекстное обучение, русский язык как язык специальности
THE ROLE OF MOBILE APPLICATIONS (E.G., DUOLINGO,MEMRISE) IN VOCABULARY ACQUISITION
This study investigates the effectiveness of mobile applications such as Duolingo and Memrise in vocabulary acquisition among language learners. With the rapid advancement of digital technology, mobile-assisted language learning has emerged as a significant component of modern education. The paper focuses on how these applications facilitate vocabulary learning through spaced repetition, gamification, and multimodal input, while also promoting learner autonomy. The findings suggest that mobile applications, when combined with traditional classroom instruction, can significantly enhance learners’ vocabulary knowledge and overall language proficiency.
mobile applications, vocabulary acquisition, language learning, Duolingo, Memrise, mobile-assisted learning
Innovatsion startap loyihalarida muvofaqiyat omillari va loyihani boshqarishning samarali modellari
Innovatsion startap loyihalari iqtisodiy rivojlanishning muhim drayveri bo'lsa-da, ularning ko'pchiligi muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Ushbu maqola innovatsion startap loyihalarining muvaffaqiyat omillarini va ularni boshqarishning samarali modellarini tahlil qiladi. Unda jamoa, bozor, moliyalashtirish va chaqqon boshqaruv kabi asosiy elementlar hamda ularning loyiha natijalariga ta'siri ko'rib chiqiladi. Maqola startap loyihalarining barqarorligini oshirish va ularning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun amaliy tavsiyalar beradi.
Innovatsion Startap, Muvaffaqiyat Omillari, Loyihani Boshqarish, Samarali Modellar, Chaqqon Boshqaruv, Startap Ekotizimi, Moliyalashtirish
Raqamli qaramlik: XXI asrning yashirin epidemiyasi
. Ushbu maqolada XXI asrning dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan raqamli qaramlikning jamiyat va inson psixologiyasiga ta’siri tahlil qilinadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida internet, ijtimoiy tarmoqlar, mobil qurilmalar va kompyuter o‘yinlariga ortiqcha bog‘lanish holatlari keskin ortib bormoqda. Tadqiqotda raqamli qaramlikning kelib chiqish omillari, yoshlar orasida uchrash darajasi, uning ruhiy, ijtimoiy va jismoniy salomatlikka salbiy ta’siri yoritilgan. Shuningdek, mazkur muammoning oldini olish, media madaniyatni shakllantirish hamda sog‘lom raqamli muhit yaratish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Maqola natijalari ta’lim tizimi, psixologiya va pedagogika sohalarida raqamli texnologiyalardan oqilona foydalanish strategiyalarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
: raqamli qaramlik, internet qaramligi, ijtimoiy tarmoqlar, virtual muhit, yoshlar psixologiyasi, axborot texnologiyalari, media madaniyat, kiberpsixologiya, smartfon qaramligi, XXI asr muammolari, ruhiy salomatlik, raqamli texnologiyalar.
O‘SIMLIK TURKUMLARI VA ULARNING TABIIY JOYLASHISH QONUNIYATLARI
Ushbu maqolada yer yuzidagi o‘simliklar dunyosining xilma-xilligi, ularning turkumlarga ajratilish tamoyillari va tabiiy hududlar bo‘ylab joylashish qonuniyatlari tadqiq etiladi. Maqolada iqlimiy omillar (harorat, namlik, yorug‘lik) va edafik (tuproq) sharoitlar o‘simliklar qoplamining shakllanishiga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilingan. Shuningdek, turli floristik hududlarning o‘ziga xos endemik turlari va ularning ekologik moslashuvchanligi haqida ma’lumotlar keltirilgan.
O‘simlik turkumlari, flora, sistematika, areal, vertikal mintaqalanish, ekologik omillar, endemizm.
СИСТЕМА ХУДОЖЕСТВЕННЫХ ОБРАЗОВ В ПОЭМЕ «МЁРТВЫЕ ДУШИ»
В данной статье рассматривается система художественных образов в поэме Н.В. Гоголя «Мёртвые души». Анализируются образы помещиков, образ Чичикова, образ народа и образ России как смысловые и структурные элементы произведения. Исследуется функциональная роль каждого образа в раскрытии идейно-тематического содержания поэмы. Особое внимание уделяется типологии образов и принципам их художественного воплощения. Показано, что система образов в «Мёртвых душах» является уникальной художественной моделью, отражающей нравственное состояние русского общества первой половины XIX века.
Гоголь, «Мёртвые души», художественный образ, типология, помещики, Чичиков, образ России, реализм, сатира, лирические отступления.
IQTISODIY O‘SISH VA UNI DAVLAT TOMONIDAN TARTIBGA SOLISH YO‘NALISHLARI
Ushbu maqolada milliy iqtisodiyotning poydevori hisoblangan milliy boylik tushunchasi, uning tarkibiy qismlari va shakllanish manbalari atroflicha tahlil qilingan. Milliy hisoblar tizimi (MHT) doirasida Yalpi ichki mahsulotni (YAIM) hisoblashning uchta asosiy usuli — ishlab chiqarish (qo‘shilgan qiymat), xarajatlar va daromadlar usullari yoritib berilgan. Shuningdek, iqtisodiy o‘sish tushunchasi, uning aholi farovonligidagi o‘rni va O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy o‘sishni ta’minlashning ustuvor yo‘nalishlari, jumladan, investitsiyalarni jalb qilish va modernizatsiya jarayonlari bayon etilgan.
Milliy boylik, Yalpi ichki mahsulot (YAIM), milliy hisoblar tizimi, iqtisodiy o‘sish, investitsiya, iste’mol xarajatlari, sof eksport, modernizatsiya, makroiqtisodiy muvozanat.
DINAMIK YUKLAR TA’SIRIDA LIFT KONSTRUKSIYALARINING MUSTAHKAMLIK HOLATINI NAZARIY TAHLIL QILISH
Ushbu maqolada lift konstruksiyalarining dinamik yuklar ta’siri ostidagi mustahkamlik holati chuqur nazariy jihatdan tadqiq etilgan. Lift ish jarayonida yuzaga keladigan tezlanish, sekinlanish va tebranishlar konstruktiv elementlarda qo‘shimcha inertsiya kuchlarini hosil qilishi ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda lift kabinasi, ramalar va yo‘naltiruvchi relslar uchun dinamik yuklarning matematik modellari keltirilgan hamda umumiy yuklanish holati aniqlangan. Dinamik koeffitsiyent tushunchasi joriy etilib, uning mustahkamlikka ta’siri baholangan. Nazariy hisoblashlar asosida statik va dinamik holatlar o‘rtasidagi farqlar tahlil qilingan. Olingan natijalar lift konstruksiyalarini loyihalashda xavfsizlik va ishonchlilikni oshirishga xizmat qiladi.
lift konstruksiyasi, dinamik yuklar, inertsiya kuchlari, mustahkamlik tahlili, dinamik koeffitsiyent, matematik modellash, tebranish, tezlanish va sekinlanish, yo'naltiruvchi relslar, xavfsizlik va ishonchlilik
BOSHLANG‘ICH SINF TEXNOLOGIYA DARSLARIDA CHIQINDI MATERIALLARDAN FOYDALANISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf texnologiya darslarida chiqindi materiallardan foydalanishning nazariy-metodologik asoslari, pedagogik shart-sharoitlari hamda didaktik imkoniyatlari tahlil etilgan. Shuningdek, o‘quvchilarda ekologik tafakkur, ijodiy faoliyat va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalariga asoslanib, samarali metod va yondashuvlar taklif etilgan.
texnologiya ta’limi, chiqindi materiallar, ekologik kompetensiya, ijodkorlik, pedagogik shart-sharoit, boshlang‘ich ta’lim.
METHODOLOGICAL CULTURE AND PROFESSIONAL MASTERY IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING: THEORETICAL AND PEDAGOGICAL PERSPECTIVES
This article explores methodological culture as a central component of professional competence in foreign language teaching. The study argues that effective teaching requires not only linguistic proficiency but also methodological, pedagogical, and communicative competence. Particular attention is given to the principles of organizing the educational process, the stages of methodological professionalism, and the role of creativity, motivation, and research activity in teacher development. The study concludes that methodological culture is a key indicator of pedagogical mastery and an essential factor in successful foreign language instruction.
methodological culture; foreign language teaching; pedagogical mastery; communicative competence; professional competence; methodological literacy; instructional methodology; teacher professionalism; educational process; motivation; organizational competence; research activity; pedagogical innovation; communicative approach.
ALISHER NAVOIY GʻAZALLARINING TASNIFI VA GʻOYAVIY-BADIIY XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Alisher Navoiy g‘azallarining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari tahlil qilinadi. G‘azallardagi ma’naviy-ma’rifiy qadriyatlar, insoniy tuyg‘ularning ifodalanishi, muhabbat va ishq mavzularining badiiy tafakkurdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Navoiy ijodidagi falsafiy g‘oyalar, ma’naviy intilishlar va estetik go‘zallikning o‘ziga xosligi yoritiladi. Maqolada Navoiy g‘azallaridagi uslubiy vositalar, obrazlar va poetik figurativlik tahlil qilinib, ularning o‘quvchi ongiga ta’siri va badiiy qiymati ko‘rsatib beriladi.
Alisher Navoiy,G‘azal,G‘oyaviy-badiiy xususiyat,Ma’naviyat,Ishq va sevgi,Estetik tafakkur,Poetika,Obraz va figuralar,Falsafiy g‘oya,Badiiy ifoda.
BO‘LG‘USI TARBIYA FANI O‘QITUVCHILARIDA LIDERLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHNING ZARURIYATI
Bugungi kunda dolzarb bo‘lgan pedagoglardagi liderlik xislatini rivojlantirish masalasi bo‘yicha men o‘z ishimda tarbiya fani o‘qituvchilarida liderlik sifatlarini rivojlantirishning pedagogik zaruriyati va ahamiyatini yoritganman. Kirish qismida globallashuv sharoitida ma’naviy-axloqiy tarbiyaning o‘rni va bu jarayonda o‘qituvchining shaxsiy namuna hamda yetakchi sifatidagi roli tahlil qilinadi. Metodlar qismida talabalarning liderlik salohiyatini aniqlashga qaratilgan diagnostik metodikalar va interfaol treninglar majmuasidan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, pedagogik faoliyatda liderlik ko‘nikmalarining mavjudligi dars samaradorligini oshirish bilan birga, o‘quvchilarning ijtimoiy faolligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Xulosa va muhokama qismida tarbiya fani o‘qituvchilarini tayyorlash o‘quv dasturlariga liderlik modullarini integratsiya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
liderlik sifatlari, tarbiya fani o‘qituvchisi, pedagogik mahorat, ijtimoiy mas’uliyat, shaxsiy namuna, pedagogik diagnostika.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING KREATIV FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI INTERAKTIV TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning kreativ fikrlashini rivojlantirishda sun’iy intellekt asosidagi interaktiv texnologiyalarning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy raqamli vositalarning ta’lim samaradorligini oshirishdagi o‘rni, o‘quvchilarning mustaqil va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirishdagi imkoniyatlari tahlil qilingan. Interaktiv platformalar, sun’iy intellekt dasturlari hamda innovatsion metodlarning boshlang‘ich ta’limdagi afzalliklari haqida fikr yuritilgan.
kreativ fikrlash, sun’iy intellekt, interaktiv texnologiyalar, innovatsion ta’lim, raqamli pedagogika, kreativlik, zamonaviy metodlar, ta’lim texnologiyalari.
RIM IMPERIYASI DAVRIDA ALEKSANDRIYA MATEMATIKA MAKTABI
Mazkur tadqiqotda Rim imperiyasi davrida Aleksandriya shahrida matematika fanining taraqqiyoti tarixiy hamda ilmiy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida Aleksandriya ilmiy maktabining Rim hukmronligi sharoitida o‘z faoliyatini davom ettirgani, qadimgi yunon matematik merosining tartibga solinishi va nazariy hamda amaliy yo‘nalishlarning uyg‘un rivojlanishi yoritilgan. Heron of Alexandria, Claudius Ptolemy hamda Diophantus kabi olimlarning ilmiy faoliyati orqali geometriya, arifmetika, algebra va trigonometriya sohalarining taraqqiyoti ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, Rim davridagi Aleksandriya matematikasining o‘rta asr Sharq va Yevropa matematik tafakkuriga ta’siri asoslangan. Ushbu maqola matematika tarixi va ilmiy tafakkur rivojlanishini o‘rganishda muhim ilmiy-amaliy аҳамиятга эга.
Aleksandriya matematikasi, Rim imperiyasi, antik matematika, geometriya, algebra, trigonometriya, Diofant, Ptolemey, ilmiy maktab, matematik meros.
SON VA GEOMETRIK SHAKL TUSHUNCHALARINING SHAKLLANISH TARIXI
Mazkur tadqiqotda matematikaning asosiy kategoriyalaridan biri hisoblangan son hamda geometrik shakl tushunchalarining paydo bo‘lishi va tarixiy rivojlanish bosqichlari ilmiy-nazariy jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqot davomida ushbu tushunchalarning ibtidoiy jamiyatdagi kundalik ehtiyojlar asosida shakllanishi, qadimgi Sharq va Yunon matematik tafakkurida abstrakt mazmun kasb etishi hamda keyingi davrlarda nazariy fan darajasiga ko‘tarilishi tahlil etilgan. Son tushunchasining sanash va miqdorni ifodalash ehtiyojidan kelib chiqqani, figura tushunchasining esa makon va shakllarni anglash bilan bog‘liq holda rivojlangani asoslab berilgan. Shuningdek, son va geometrik shakl tushunchalarining o‘zaro bog‘liqligi hamda algebra va geometriya uyg‘unlashuvidagi ahamiyati yoritilgan. Ushbu maqola matematika tarixi, matematik tafakkur va matematika o‘qitish metodikasini o‘rganishda muhim ilmiy-amaliy аҳамиятга эга.
son kategoriyasi, geometrik shakl, matematika tarixi, abstrakt tafakkur, geometriya, algebra, matematik tafakkur, koordinatalar, analitik geometriya, nazariy matematika.